ENCIKLOPEDIA E MIRDITËS NJË LIBËR QË INJORON MIRDITËN DHE MIRDITORËT. DED GJON LULIN E KAN VRARË SERBËT, HILEN E KA TEK MALSORT E TIJ. LAJTHIZAKËT NUK KAN PATUR AS NJË LIDHJE ME VRASJEN E Dedë Gjon Lulit

 ENCIKLOPEDIA E MIRDITËS NJË LIBËR QË INJORON MIRDITËN DHE MIRDITORËT. DED GJON LULIN E

KAN VRARË SERBËT, HILEN E KA TEK MALSORT E TIJ. LAJTHIZAKËT NUK KAN PATUR AS NJË LIDHJE ME

VRASJEN E Dedë Gjon Lulit.

Fjalori Enciklopedik i Mirditë një libër që më mire të mos ishte shkruar fare. E ka çnderuar Mirditën në

mënyrë të skajshme. Sipas KLD, ndër të tjera paragrafi 596, thotë: “Ndera e marrun giob (gjob) nuk ka”

–Ndera e Marrun s’falet kurrë.” Që në fillim do të sqarojmë për lexusin se: Të gjitha RRENAT që thuhen

në formë të ideve; në të folur e të shkruara si Marrk Tirrtja i Oroshit sidoemos për historin dhe kanunin

e jetën sociale të Mirditës i kemi quajtur e do vazhdojmë me i quajtur TIRRTISHTE. Le ta shohim më

konkretish se çfarë ëshë shkruar në Enciklopedi.

Faqja e pare (fq. nr 1) tek FJALORIT ENCIKLOPEDIK I MIRDITËS hapet me shkrimin mbi ABACIA

(MANASTIRI) E SHËN LLEZHDRIT NË OROSH i shkruar nga Mark Tirrtja i Oroshas. Po në këtë faqe fillon

(rrena)Tirrtishtja, në të cilën shkruhet: “me kalimin në abaci territorial, Abati fiton detyra ipezhkvnore. Si

abat duhet të qeveriste Abacin dhe të drejtonte krejtë veprimtarin e saj, ndërsa, si ipezhkv të qeveriste

famullitë dhe priftërinjët, të cilët ishin pjes e Abacis, ashtu siç drejton Ipeshkvi Dioçezën e tij”.në faktë

problemin e Ipeshkvit dhe të Abati , respektivisht të Ipeshkëvis dhe Abacis tjerrë në mënyrë tirrtish sa që

më shumë ngatron se shpjegon. Që këtu duket se nuk ka ide të qarta dhe ban pshtjellime të kota e të pa

kuptim. Po ju kujtojmë se Abatët janë të parët e fesë në një Manastir ( në manastir qëndrojnë murgjër),

ndërsa në Ipeshkvi nuk ka murgjër. Të gjitha të drejtat dhe detyrat e fetare të Ipeshkvit dhe të Abatit

janë të njëllojta apo të barabarta, por kan vetëm një ndryshim, Ipeshkvi shuguron priftërinjë, ndërsa

Abati jo. Në realitet pasi janë larguar murgjit nuk duhej të quhej Abaci, por për më tepër për nostalgji

Papa i ka lënë emrin e dikurshëm abaci. Tirrtishtja duket fushës kur shkruan “…famullitarët e Oroshit

mbajten titullin tradicional të Abacis…) në abaci ka shumë famullitarë , si e tillë nuk quhen të gjithë abat,

vetëm njëri. Famullitar quhet një priftë që ka një kishtë kushtuar një shejti, me gjithë popullsin e saj në

juridiksion, ku kryen të gjitha detyrat fetare në këtë famulli. Rrenat vazhdoj në faqen 2 të Enciklopedis

duke tjerrun akoma ma shumë tirrtisht, kur shkruan për Abacin e Shën Nikollit: “ që nga shek i XI e në

vazhdim, përmendet Abaci e Mirathit ( e quajtur dhe manastir ose kuvend). Ky tempull i mirnjohur ka

qenë me vendndodhje te Lisat e Marpepës, në Mashtërkorë të Oroshit, ngjitur me fshatin Mirath

(Merediti, Mirditë) dhe shtrihej nga ky vend, deri afër skanajve (Kulla e Skanës) e më poshtë në breg të

Fanit të Vogël.” E duke përfunduar shkruan: “Është e kuptushme se një arsye pse u perhap emri

“Mirditë” nga një fshat i vogël në tërë krahinën, është prania e kësaj Abaci (Manastir).” Po të njejten gjë

trajton në faqen 416 të Enciklopedis, por këte radhë me bashkë autorë Pal Nikollin. Ja si shkruahet:

“Sipas dëshmive të ndryshme të besushme, shfaqet në shk. XII një fshat i vogë me shtrirje nga Lisat e

Marpepës e deri afër shtëpive të Skanës në mashtërkorë. Ky fshat shtrihet afër Abacis së Shënkollit

pranë lisave të Marpepës me emrin Mirathi, Mirditi, Meredithi, Mirdita. Këta emra si filles janë shkruar

nga njerzë të ditur, të huaj e më së shumti në latinish ose në italishte të vjetër. Më vonë na dalin dhe

rregjistrat osman të shekullit XV-XVI. “Mbas shek XI Dioçezë i Arbërisë, përmendet nj’atë here e mbrapa

në katalogët e dioçezve e është në varsi të metropolisë së Tivarit…Në këtë dioçez ishin katër kuvende të

shën benediktit dhe të rendësishme, si i përmend Pjetër Pal Atavanta….: i shën Lleshit në Moledin

(Mullini pranë Pëdhanës), i Shën Lleshit Protha ( në Proll, mal i lartë sipër Bulgrit), i Shënmëris në

Irrefendena (Ndërfan ), i Shën Nikollit pranë Mirathit (fshati Mirditë)” ( “Ipeshkvitë e Arbërisë”,

“Ilirricum Sacrum”, Farlatti- Koleti, Venecia, 1817, vëll. VII, fq. 192.” Që në fillim po bëjmë një pytje. Me

ç’farë arsye thotë se emri Mirditë është përhpur sipas tij: “Është e kuptushme se një arsye pse u perhap

emri “Mirditë” nga një fshat i vogël në tërë krahinën, është prania e kësj Abaci (Manastir)”? Abaci ka

ekzistuar në të njejtën kohë në Orosh dhe abacia e Shën Gjon Pagzusit dhe në Shkallë të Shejtit ( në

Bjeshk të Oroshit). Po abacit të tjera pse nuk kan influencuar në përhapjeen e emrit prkatës të fshatit në

të cilën ndodhen, si abacia e Shën Llezhdrit në Proll sipër Spitëni, apo abaci e Shën Salvadorit në Rubik,

apo ajo abaci e Shën Palit në Shpalë, a nuk ësht një arsytim pa bazë, ku nuk ka asnjë të dhënë për të

shprehur një mendim të tillë? Tirrtja e quant ë vërtet vetëm për faktin se: “Këta emra si filles janë

shkruar nga njerzë të ditur, të huaj e më së shumti në latinish ose në italishte të vjetër”, pse kjo qenka

prova qe e merre për të vërtetë? Taman mendim prej akademiku. Siç thotë populli “bie fjala e nxjerrë

fjalen”mundet që ti thuhet akademut, por as një here Akademik, sepse dhe të huajtë bëjnë gabime. Se

jan në gjuhë të huj, kjo habi akoma më e madhe. Këto duke u mbështetur dhe në prova të maposhtëm ,

e njëkohësisht nga çfarë shkruan dhe here të tjera në shkrimet e tija. Duke tjerrë dhe broçkulla të

tjera, me të vetëm ide se emri Mirditë rrjedh nga një fshat që quhet Mirath, vendndodhja e të cilit sipas

tirrtishtes ishte dikur nga Lisat e Marpepës e deri tek shtëpia te Skanës në Mashtërkorë. Le të shohim si

qëndron e vërteta. E pare,i njejti problem trajtohet dy here, që për çfarë do Enciklopedie do binte

ndesh me parimet e veta për të shkruar çfarë do enciklopedie, pasi një problem nuk mund të trajtohet

dy here. Por ajo që të bie në sy është se në fq nr. 2 shkruhet shekulli i XI, ndërsa, në fq. 416, shkruhet

Shek. XII. Nuk dihet cila të merret për të vërtet, shek. XI apo sh. XII. Në se e quajm lapsus

domosdoshmërish quhet jo korrektësi, për pasoj ul vetën dhe librin e njëkohësisht mbanë përgjegjësi

përpara ati populli ku ke marrë përgjegjësin vetë, (pa ta ngarkuar askush), për të shkruar historin e tij, e

pakta mos të shkruash rrena, por të vërteta.Nga ana tjetër, vetëm se na qenka shkruar një here ky emër

Mirath, dhe të vërtitesh me një etimologji të pa as një bazë gjusore, për të shprehur një diçka që nuk

është vertetuar plotsish si e vërtetë? A kujton se çdo gjë që shkruhet është e vërtet? Nëpër shkrime të

ndryshme ka gabime dhe ngatrresa të qëllimshme e të paqëllimshme. Në një enciklopedi nuk duhet

shkruar me hamendje, por me dokumenta. E dyta, abacit benediktine në shqipëri janë të hershme jo

më heret se shekulli i VI në zona të thella malore. Një dokument të tillë na e sjellë Dom Zef Oroshi që

është nga Kurthpula i fisit të Çokut, që mbahen ose e njohin veten sot e kësaj ditë me fis me Çokajt e

Oroshit, i cili ka shërbyer si prift në kishën e Oroshit, që emigruar që në vitet e para të regjimit komunist

jashtë shtetit, e ka patur një nivel mjaft të lartë përgatitjeje, jo vetëm si prelat i kishës katolike, por edhe

nga ana gjuhësore, historike dhe shtojmë se ka njohur traditat, doket dhe zakonet e Oroshit e më gjerë.

Ka përkthyer Beslidhjen e Re në gjuhën shqipe. Ky e çon mendimin e vjetërsisë së kishës së Shën

Aleksandrit në malin e Shenjt të Oroshit,si dhe të tjera kisha benediktine që sotë ndodhen në territorin e

Mirditës, nga shekulli VI deri në shekullin VIII. Në një replikë që bën Zef Oroshi me degën “Lidhja

kosovare” Ismir, 1962, fq.24, ku kjo degë shënon se me “1255 shqiptarët e gegnisë fillojnë të bëhen

katolikë”, Zef Oroshi duke ju përgjigjur kësaj thënie shënon: “ Shkodra në vjetin 392 ka kaluar në

arqipeshkvi” dhe më poshtë sqaron “ndër dokumenta të shkruara gjejmë ipeshkvin e parë në vjetin

592, në Sarda ( që më vonë shkrihet me Sappa ose Shatin në Zadrimë), pesë abacitë e benediktinëve

nëpër Mirditë, themeluar prej shek. VI e deri në shek VIII ( Shën Benedikti jetoj 480-544).” ( Dom Zef

Oroshi me artikullin “Një Oaz Rilindje Kombëtare në Djaspor” Shejzat 1964, nr. 7-8, 9-10, fq.367-368.)

E dyta, pra, Zef Oroshi thekson se janë pesë abaci benediktinësh, pa cilësuar emrin e asnjerës abaci.

Duke patur parasysh që Zef Oroshi e njeh mirë shtrirjen gjeografike të Mirditës, patjetër një ndër këto

pesë abaci është edhe ajo e Shën Llezhdrit në Orosh. Por kjo kishë para se të vendosehin eshtrat e Shën

Aleksandri që i kan marrë Mirditorë Oroshas, në kishën e Shën Aleksandrit në malin mbi qytin e Krujës,

ku sotë quhet Sarisalltiku, sipas dokumentit papnorë, këto eshtra janë në kishën e Shën Gjon Pagzusit në

Shkallën e Shejti në vitin 1319. Pra para se të vendoseshin në Malin e Shejtë eshtrat e Shën Aleksandrit

(Shën Llezhdrit) ishte kisha kushtuar Shën Gjon Pagzusi (Shën Gjinit ) që Oroshasit ja lusin festën me

miqë, sotë e kësaj dite, çdo 24 qërshorë. Le të kujtojmë se kjo është quajtur e ritit lindor, si bazilian vetë

se në reliket e Arkës së Shejtit është shkruar me germat e Greqishte e sipastyre pr të gjenë benediktin të

ritit perendimorë duhet të shkruhej në gjuhë latine. Kjo ngatresë bëhet se nuk kujtojnë faktin se Arka e

Shejtit është rrëbyer nga kisha e Shën Aleksandrit në Sallsatikut të Krujës. Kisha Pas vendosjes së

eshtrave të Shën Aleksandrit në këtë kishë. Kisha ka marrë emrin e Shën Aleksandrit të Oroshit mbi mal.

Kjo kishë rradhitet në 5 kishat Benediktine, që në këto kishte murgjër, e të cilët i jepnin emrin manastir

ku si i parë i fes ishte një abat. Në se ballafaqohen të gjithë dokumentat nuk janë 5, abaci benediktine,

në territorin e sotëme të Mirditës. Duke mos llogaritur kisha e Shëlbumit të Rubikut e cila nuk ka

dokumenta të besushëm që ka qenë e benediktinve dhe Kishën e Shën Llezhdrit në brigjet e Lumit Matë

ose aty afër ku bashkohet Lumi Fanë me Lumin Matë, në bregun djathtë, nuk, ka qenë manastir, por një

kishë e thjeshtë dhe për nga dokumentet del se kjo është ngatrruar me Kishën e Shën Llezhdrit në Proll

(nëpër dokomenta del e bokjanit). Në se ndiqet dokumentat me kujdes, kishës së shën Aleksandrit që

shënoht afër Pllanës e cila në relacionet në vitin 1629 del me emrin e Shën Aleksandrit të

Gajmit(Gjajmit). Ka qenë faktikisht kisha e Shën Llezhdrit e Gjajmit, ku fshati Gjajm në drejtim të kësaj

kishe në kodër lartë, dallohen sotë e kësaj dite rrenojat e këti fashati që vendasit e ruaj emrin e këti

toponim Gjajm ( Gajmi). Kjo kishë është pothuajse ngjitë me Katundin e Rrasfik,afërsisht 500.ndërsa me

Pllanën shumë larg nga ajo që na e afron si dokument, nga Farlati., si i përmend Pjetër Pal Atavanta….:

i shën Lleshit në Moledin (Mullini pranë Pëdhanës),” të paktën mbi një orë nga Pllana. Kjo kishë për të

cilen po flasim ka qenë aty ku është quajtur dhe quhet sot Kroi i Sh’Llezhdri në rrugën e vjetër që lidhë

Pllanën me Rubikun. Në brigjet Lumit Fanë, rreth 300-400 metra para se ky lum bashkohet me Lumin e

Matit. Rrenojat e kësaj kishe duken dhe sotë, duken qartë themelet e kishës si dhe varrezat të tipit

sargofag rreth kishës. Varret dhe themelet e kishës grryhen vazhdimish nga ujrat e Lumit të Fanit.

Prandaj kjo kishë është e shënuar gabim për manastirë dhe se është në qendër të Mirditës, ajo është në

ekstrem të Mirditës. Sipas F. Cordignanos, kjo kishë e kodër Matës (Collemata) e (e Mullinjëve), thotë se

duhet të identifikohet me Kishën e Shën Llezhdrit të Bokjanit( Aurel. Plasari,ARBNI, Fq 173) Kështu

kisha e Shën Llezhdrit të Pllanës dhe kisha e Shëlbumit sotë në qytetin e Rubikut, të cilat për kohen që

po flasim nuk kan qenë benediktine nuk llogaritën. Kështu që mbesin realishtë 5 kisha benediktine që i

thotë Zef Çoku, të cilat janë “E Shën Llezhdrit në Prollë, pamvarsisht se është në ektrem, por sotë në

territorin e Mirditës,ndërsa 4 kisha të tjera benediktine janë: e Shën Marisë në Ndërfanë, e Shën Palit

në Shpal Blinisht, e Shën Nikollit në Orosh në brigjet e lumit Fanë i Vogël dhe e Shën Llezhdrit në

shkallën e Shejtit në bjeshkën e Oroshit. Kisha në territorin e Mirdiës që më vonë janë formuar tre

bajrakët e Mirditës që faktikish janë bërthama e Mirditës; Oroshi, Spaçi dhe Kuzhneni, me qëndër

Oroshin, që janë formuar gjatë shekullit shekullin e XIV- XVI. Gjithsej kanë qenë 4 manastire.

Respektivisht: Manastir i Shën Maris në Ndërfan, i Shën Palit, në Shpal të Blinishtit, të dy këto manastire

janë në territorin e bajrakut të Kuzhnenit. Nërsa dy të tjerat në territorin e Oroshit, manastiri i Shën

Nikollit në brigjet e lumit Fanë i Vogël i cili duke gryer vazhdimish rrenojat e këti manastir, pothuajse ja

ka zhdukur themelet, por që është shumë larg nga Lisat e Marpepës dhe akoma më larg nga

Mashtërkori. Si dhe manastiri i Shën Llezhdrit në Shallë të Shejtit në Bjeshkët e Oroshit. Këto kisha janë

që nga shekulli i VI-VIII siç e pohon Profesor Zef Çoku (Oroshi). Të njejtëti mendim shpreh dhe Profesor

Zef Mirdita kur shkruan për rregulltarët Benediktin: Rregulltarët më të njohur në Perendim janë

Benediktinët nga Norcia në vitin 480. Sipas Zef Mirditës që i referohet Philibert Schnity: “Ndër më të

lashtit janë benediktinët” ndërsa duke ju referuar M. Shuflait: “benediktinët në Shqipëri janë që nga

koha më e pare e lindjes së këti rendi, që nga Budva e deri në Durrës dhe në brendësi të vendit. (Zef

Mirdita. KRISHTËRIMI NDËR SdHQIPTARË: Botues “Drita” Prizëren Misioni Katolik Shqiptarë në Zagreb.

1998, fq. 245). Rënësi ka koha, pra shekulli V , por dhe ajo që ka shumë rëndësi për rsatin që trajtojmë

është se saktësish thotë se janë përhpur dhe në “brendësi të vendit,”Pra dhe në zonat e thella siç është

Mirdita. E treta, tek Enciklopedia nuk përmendet fare Kisha e Shën Palit në Shpal të Blinish dhe të Shën

Salvadorit Rubik, por as ajo e Shën Llezhdrit në bjeshkën e Oroshit. Por realisht është e kundërta, ka

dokumenta që i përmenedin emrat e këtyre dy kishave. Ja çfarë na thonë Dokumentat: “Ndërmjet

Fandit të Madh dhe Fandit të Vogël, sipër qytetit të zotrinjëve të Blinishtit dhe Përlatajvet, në territorin e

më vonshëm të Dukagjinit, siç thotë M.Shufflay, në elementët e pastër Shipëtare Të Mirditës, gjendet

një qendër e rëndësishme katolike shpirtërore. Ishte ky kuvend benediktin, kushtuar Shën Palit të Pultit-

Sanctus Paulus Polatensis. Në shekujt XIV dhe XV ka qenë vend i priftërinjëve shekullar, kurse kuvendi

përmendet vetëm njherë dhe atë në vitin 1368. Në këtë vit papa i urdhëron “abbas monastery S. Pauli

Polatensis” që ipeshkvinë e Shkodërs ta kthej në pronsi të tij pra Kisha e Shën Palit prmendet në

dokumenta papnorë.Le të ndjekim Çfarë afron Zef Mirdita. Në dokumentet papnore, në Ndërfand (në

mes Fandëve) në shekullin XV përmendet kuvendi benediktin i Shën Marisë së Trafandinës që i takon

dioceses së Arbanit. Kuvendi tjetër benediktin, është ai i njohuri me emrin kuvendi “sancti Salvadoris

Arbanesis”. Me kët emër për here të pare paraqitet në një document të dates 19 qershorë 1166”... “por

kuvend tjetër benediktin është a i “Sancti Salvtoris Antibarensis.” Ky përmendet në dokumenta tre here:

19 qershorë 1166 në listen e pjesmarrsëve të ipeshkvive dhe abatve në shugurimin e kishës së Shën

Trifunit në kotorr dhe në dy okumenta të tjerëa: 9 shtatorë 1284. ( Zef Mirdita. Vep. e cit.fq. 251 – 253).

Por debate që trajton këtë problem, për kishën e Shën Salvadorit të Arbnis e cila është e ndryshme me

Shën Salvadorin e Rubikut, po sjellim atë çfarë thotë Aurel Plasari. Këshu jan bërë gabime të cilat nuk jan

të njohura nga Tirrtishtja. Ja si e trajton Plasari. Ky problem të kishave Beneiktine është diskutur

shumë. Sipas Aurel Plasarit tek “ARBNI” identifikimi i kishave benediktine nuk ka qenë korrekt, duke

sjell si shembull atë të quajturin “Shën Salvador i Arbnit” që përmendet më 1166 falë abatit të tij Gjergj

që ka marrë pjes në cermonin e shugurimit të altarit të kishës së Shën Trifonit në Kotorr më 1166. “E

shumta e autorve që janë marrë, qoftë edhe tërthorazi me peshkopatën e Arbnit kan trashiguar

identifikimin e këtij Shën Salvadori me Shën Salvadorin e Rubikut duke i zënë besë një opinjoni – jo

përfundimtarë – të hartusve të Acta-ve në shënimin prefund dokumenti të cermonis së shugurimit.Për

hartusit e Acta-ve ka qenë më e lehtë ta identifikonin këtë “Sancti Salvadoris Arbanensis” me abacin më

të njohur për ta në at kohë dhe që ruhet ende pothuaj në këmbë, me Shën Salvadorin e Rubikut, siç ka

vepruar dendur, Sufflay e ka përsëritur këtë identifikim si fakt të kryer në disa punime të tij të

rëndësishme derisa e ka imponuar. Atë e kanë ndjekur. Duke e pranuar pa e vënë në diskutim, një varg

autorësh.” (Aurel Plasari Aurel. ARBNI, fq179) Plasari përmend 4 “Shën Salvadorë”:Shën Salvadort të

Arbnit: 1- të Rubikut, 2 – pranë Krrabës( Cherabi), 3- të Selitës në malet e Dukagjinit dikur abaci

benediktine. 4- Shën Salvadori i Velës. Plasari arrinë në përfundimin se “Shën Salvadoris Albanensis” për

Farlatin nuk qenka ai i Rubikut. (Aurel Plasari.Vep.e cit. Fq.179-180). E sollëm këtë debat të Aurel

Plasarit, për të vertetuar se ka shumë pa sakëtësi dhe ngatresa nga studius vendas e të hujë që bejnë

gabime. Një studiues i mirfillët pasi ti ketë përbluar mirë materialet dokumentare, me kujdes bën

krahasimet e nevojshme mbi të cilat mundet të dal një e vërtet, por jo me një te rënë të lapsit, sa për të

mbushur rrjeshtat të shënohen për të vërteta. Kisha e Shën Salvadorit të Rubikut sipas Aurel Plasarit: “

vetë Shën Salvadori i përmendur i Rubikut me një legjend të qenurit dikur abaci benediktine, ndërsa më

vonë kuvend i fretërve minorë observant të Shën Françeskut”. “Kjo referenc e acteve – Ll.P.). (Aurel

Plasari. ARBNI fq. 179-180). Pra kisha e Gjën Salvadori në Rubik nuk ka qen benediktin, nuk ka

dokumenta vetëm legjenda. Aurel Plasari thotë se Flavio Cordignano specialist i gjeografis kishtare të

Arbëris që sipas dëshmis: “…të dom Mikel Leshjes për një seli të Shën Nikollt etj. Mundet që kjo e fundit

(Shën Nikollit-Ll.P) të përkoj me të Shën Nikollit të de Mirathit, njëra nga 4 abacit benediktine që

njoftoj Farlati si baz të dioqez të Arbnit”. (Aurel Plasari. Vep e cituar fq 168). Kjo duhet mbajtur mend se

sjellë atë që thamë më sipër se ka ngatresa, e këto ngatresa qenkan pikrisht për kishën e Shën Nikollit të

Oroshit, që Tirrtja na e sjellë për Kishën e Shën Nikollit në Mirath, që e quant ë Oroshit. Rreth këti

problem do flasim më poshtë kur ti vijë rradha. Plasari sjell dhe një mendim të tillë: “Shën Salvatori i

Rubikut i përket “zhupanis së Ndërfandës” dhe jo të Arbnit.( Aurel Plasari vep. E cit. fq. 69)

“Në malet e Arbanit të lashtë përmenden edhe dy abaci Benediktine dhe atë kuvendi i Sh’Llezhdrit në

Orosh dhe i Shëna Prendës në Kurbin. Në fillim të dy këto abaci i kan takuar dioqezës së Durrësit. Në

vitin 1279, kjo dioçezë ndahet në dy pjesë . Ky i fundit i takon ipeshkvit të Krujës i cila edhe bëhet selia e

tij. Në shekullin XV ka qenë abaci benediktine” (Zef Mirdita Vepër e cit. Fq. 253) Pasi ka shoshitur fakte

dokumentar që kanë diskutuar problemet e akteve tek Farlati, të M Shufflay, C. Eubelit dhe Flavio

Cordignano, Zef Mirdita arrinë në përfundimin se: “Fjala është në gabimin që gjendet në Akte. Aktet

gabojnë kurë e përmendin Pllanën e cila gjendet në në mes Mirditës dhe kufirit të Ndërfandit, aty ku

bashkohen dy lumenjët-Fani i Madhë me Fanin e Vogël, gjegjësisht te bregu i Matës.” (Zef Mirdita.

Vep. e cit. Fq. 255) Këto që theksum vertetojnë se Zef Oroshi është në trull real, pra kanë qenë 5 abaci

benediktine. 1-kisha Shën Llezhdrit në Proll. 2-kisha Shën Maris në Ndërfanës. 3- Kisha e Shën Palit në

Shpal të Blinishtit. 4- Shën Nikollit në Orosh. 5-Shën Llezhdrit në bjeshkën e Oroshit. Duke hequr Kishën

e Shën Llezhdrit në Proll sipër Spitnit e Zejmenit që ka qenë gjithnjë me Ipeshkvin e Lezhës. Mbetën 4

kishat benediktine. Le të shohim gabimet të cilat duhet të merren parasysh, që janë në të mirë që thamë

se dhe tek Farlati e Koleti ka gabime, prandaj duhet të merren parasysh. Për më gjatë le të ndjekim

studiuesit e Acteve si më poshtë:

“ Libri ILLYRICUM SAKRUM është punë e ..”tre studiusve, që u përkisnin tri gjeneratave të ndryshme, dhe ndihmësve e kolegve të tyre: at Filip

Riçeputi (1667 -1742), at Daniel Farlati (1690 -1773) dhe at Jakob Koleti (1734 -1827), është quajtur me të drejtë edhe enciklopedi ilirike, për

shkak të materialit të gjërë që përfshin.. vepra e botuar, korpusi në nëntë vëllime, është vetëm maja e ajsbergut të punës së bërë nga këta

studiues.” (Musa AHMET, Etleva LALA. ILLYRICUM SACRUM -10- BURIME DHE DOKUMENTA Botohet për here të pare, Tranë . 2007. Botim,

Shtëpia e librit OMBRA GVG fq.43) Autorët e botimit të këti studimi duke folur për ideatorin e ILLYRICUM SACRUM, at Filip Riçeputin, për

datën e lindjes së ti shkruajn: “Rreth dates së lidjes së Filip Riçeputit ka disa pasaktësi. përgjithësisht deri më sot ekzistojnë qëndrime të gabura

rreth kësaj data,” ( Vep. e cit. fq 44) shumica e studiusve thonë datën 11 korrik, por botusit e këti studimi arrinë në përfundimin se: “Duke bërë

krahasim dhe analizë të dokumenteve origjinale, ne kemi arritur në përfundimin që at Riçeputi ka lindur me datën 16 korrik. këtë date e jep në

mënyrë të qartë dhe të saktë dëshmia e përfundimit të shkollimit të tij që ruhet në ARSI, Austri, 59, f. 202, nr17, [ Catalogus I, Collegii

Tergestini; S.I:Ann, 1711], ku është shkruar jo vetëm data e lindjes poredhe progresi i tij në shkollë.. I këtij mendimi është dhe Ladislaus Lukacs,

në vepërn e tj: ….” (Musa Ahmet, Etleva Lala. Vep. e cit. fq 45). Ata vazhdojnë: “Për origjinën e at Filip Riçeputit gabimisht është shkruar se ai

është: “me prejardhje dalmate,” gjë që nuk është e saktë, pasi ai ishte italian. Pohimi i gabuar është te shkrimi: Aurel Plasari, Iliriku i Shejtë apo

Bibloteka Ilirike. “Shekulli.” Tiranë. 14 shtatorë 2003, viti VII, nr. 254 (1981), f. 19. “ ( Musa Ahmeti. vep. e cit. fq 45) Le të vazhdojmë më tej ku

studiuesit; Musa AHMETI dhe Etleva LALA shkruajn: “Ashtu si për çdo vepër tjetër, edhe për Illyricum Sacrum ka mendime, vrejtje dhe shkrime

kritike. Ndër më kritikët e kësa vepre ishte njëri nga vetë autorët e saj, at Jakob Koleti. Ai vetë shkruante se në vëllimet e para të vepërs

Illiyricum Sacrum kishte shumë liri në interpretime dhe në shkrimin e historis, ndërsa në vëllimet e fundit mungonte shqyrtimi historic…At

Koleti nuk e mohon as mundësinë e ndonjë lëshimi apo gabimi të paqëllimshëm të at Farlatit, por thekson se ai ishte shumë kritik ndaj

burimeve dhe dokumenteve me të cilat punoi gjatë tërë jetës së tij; …Sdudiues të tjerë e kanë kritikuar at Farlatin, sepse ka përdorur disa bula

papnore dhe disa burime të tjera kishtare, dokumente të sundimtarve dhe princave ballkanas, legjenda dhe tregime popullore që sipas kritikve

nuk ishin origjinale, duke i konsideruar ato si origjinale, të sakta dhe burime të dorës së pare.”- studiuesit vazhdojnë të sqarojnë se: “Në të

vërtetë, as at Farlati, e as at Reçiputi, nuk kishin mundësi që të hulumtonin saktsinë dhe origjinalitetin e burimeve, dorshkrimeve, dokumenteve

dhe të dhënave të tjera, sepse në atë koh, nuk ishte e hulumtuar dhe studiuar në një shkallë të lartë siç do të ndodhte në shekujt në vijim, e aq

më tepër në ditët tona, historia e Ilirisë në përgjithësi dhe asaj kishtare në veçanti, nuk kishte rezultate të mjaftushme të gërmimeve

arkiologjike, korpuset e dokumentave me lëndë arkivore sapo kishin filluar të botoheshin apo nuk ishin botuar ende; mungonin studime

krahasuse në shumë fusha të shkencës, por edhe qëndrimet e autorëve në veprat e botuara që kishin në dispozicion autorët e Iliricum Sacrum,

shpesh nuk përmbushin kërkesat e studimeve të themelta shkencore me metoda bashkëkohore.” (Musa Ahmeti e Etleva Lala. Vep. e cit. fq.

144-145) “Vetë pohimi i D. Farlatit se shën Mateu ishte në Dardani në kohën e ungjillzimit të dardanve,…" ( Musa Ahmeti e Etleva Lala Vep. e

cit. fq302) Këto dokumente hedhin poshtë të gjithë tirrtishten e trajtuar tek Enciklopedia në fjalë.

E katërta, nuk mundet të ketë pasur dhe të ketë në Orosh Lagje Mirath që e përcakton Mark Tirrtja

vendndodhjen e tij: Lisat e Marpepës deri tek Kulla e Skanës në Mashtërkorë. Arsyet janë këto. a) Duke

studiuar toponimin Mashtërkorë studiuesi Kol Luka për Mashtërkorin shkruan: “ Nje rast i tille, qe ka

ndodhur nga fundi i shek. XVIII, eshte ai i Mashterkorit te Oroshit. Ky vendbanim ndodhej me pare aty

ku eshte sot Kodra e Mashterkoreve, ne afersi te vete asaj qe sajonte qendren e Oroshit. Aty jan edhe

sot trojet e lena, trojet e mbetura shkret, nga te cilat dikur, për ndonje shkak qe sot nuk kapet mire,

me shume ndoshta nga ndryshim i rrymave te nendheshme nga ndonje levizje sizmike ose ndonje

tjeter arsye, u zhduk uij dhe vendi mbeti that, njerzit, me kohe, qene te detyruar te largohen, ta lene

fare ate vend.

Ketu jemi ne truall real, pa kurrfare perzierjeje me bestytni te kota. Dokumentacioni nuk thote asgje

mbi kete fatkeqesi te madhe për nje fshat. Ky ka lene vetem emrin Trojet e Mashterkoreve ne vendin

(kodren) e Mashterkoreve dhe Rruga e mashterkoreve, qe pershkonte kete vend dhe arrinte Oroshin.

Sot ky Lak ose Kodrine eshte i mbushur me pisha.

Si dokumentacion historik, fshati del për te paren here ne harten e Coronellit me 1640 si mastracori,

pa i shenuar numrin e shtepive, si e ve gjetke ky autor, edhe po me ate emer e shenon me 1688. por

Cantelli, me 1689, shenon trajten qe kemi sot Mastercori (=Mashterkori), nje trajte qe ka edhe

Shtjefen Gaspri me 1671

Ne te dyja keto rastet e fundit, trajta pajtohet me te sotmen, dhe nuk ka nje trajte me te vjeter

Mas(h)trakore, si e mendon Armao, i cili kerkon ta interpretoje Mastro Keri o Mastro-Col, me nje

italianizim te kote dhe te pavend, kur kishte edhe ky trajten e Cantellit dhe mund ta fshihte fare mire

menyren si e shenon Coronelli. Ne defteret osmane ne shek.XVI, për Mirditen shenohet edhe nje tjeter

fshat Pjeterkora, qe ndoshta mund te jete edhe i njeiti fshat, sepse ne te vertete, vendi i vjeter quhet

edhe sot ne shumes: Mashterkoret, jo ndryshe. Kor(r)a eshte i shpeshte ne anomastiken e Shqiperise:

ka nje fshat Korra ne Tirane, nje lagje Korreti dhe nje hidronim ne Kthelle, Prroj i Korretit po aty.

Koreta eshte edhe nje emer i vjeter ilir, siç e quan Carlo de Simone, me nje prapashtese qe e krahason

me Imoneta. Emri eshte i nxjerre nga koleksionet e Muzeut te Durresit, qe ka botuar gjetesi i tyre,

Vangjel Toçi.” ( Kol Luka “Studime Historike” 1981 nr. 2 fq.187-188.) b ) Për problemin e Mashtërkorit na flet

dhe prof. Fran Luli. “Emrin e fshatit Mashtërkorë në Mirditë, historikisht Mastrocori më 1671,

Mastercori, Mastrecori më 1642, 1648, bashkë me toponimin Kodra e Mashtërkorëve në Orosh, E.

Çabej, me të drejtë i ka shpjeguar me fjalën mashtërk «pjatë e drunjtë, e thellë, enë si bluda, enë druri

në formë të kupës, sahan», të cilat, kuptimisht i sqaron «ata që bëjnë mashtërk, pjata të thella druri»,

me shënim se banorët e atij vendi dikur banonin mashtërk. Shtojmë se fjala mashtërk, mashtrek si

moshë është e vjetër, sepse e kanë edhe P. Budi, e Gj. Buzuku. Siç shihet, toponimi është një trajtë e

prejardhur nga mashtërk, ndjekur nga prapashtesa –or. Pa tjetër që këtu hyn edhe mashtër «enë e

thellë prej druri, sahan». ” ( F. Luli “Etnografia Shqiptare” 1988 nr: 16 fq. 209) c) Në se ka patur Mirath aty ku

kanë zanë Mashtërkorasit, si kanë lejuar këta Mirath, vendin e tyre ta zënë këta Mashtërkoras, në shekulin e XV-

XVI? I kan larguar me forcë prej ati vedi? Nga u zhduken këta Miratha? Pse nuk ka as një toponim të tillë sot? Pse

nuk ka as një gojdhanë deri më sotë? I sollëm këto dokumenta për të verteetuar se Mashtërkorasit për arsye që

nuk i dim, janë shpërngulur nga ku qenë, në Kodër të Mashtërkorve në jug perendim të Katedrales së Shën

Llezhdrit afër saj, ku deri vonë janë dalluar rrenojat e tyre. Prej aty, në shekullin e XVI janë larguar dhe janë vendos

në Lagjen Mashtërkor të sotëm. Kisha e Shën Nikollit ka qen aty para se të shpërnguleshi Mashtrkorasit nga kodra

sipër, për tu vendos në breg të lumit. Kisha e Shënkollit as një here nuk ka qenë tek Lisat e Marpepës e deri tek

shtëpitë e Skanës. Ajo është larg Lisave rreth 500m në breg të Fanit e cila nuk ka lëvizur as njëherë.

E pesta, vendi ku janë vendosu mashtërkorasit e Kodërs së Mashtërkorve, në vendin e sotëm ekzistues

Mashtërkorë, nuk ka as një dokument deri më sotë që ky Mirath të ketë qenë i banushëm. Por as një gojdhanë. Për

deri sa nuk kemi asnjë llojë arsyet të pranojmë se ky vend Mirath ka qënë i banuar.Duhet të pranojmë të

kundërtën, që ka qenë një emër vendi, pra toponim Mirath, gjithmonë në se ka ekzistuar, Për këtë arsye vendi ka

qenë pyll, me pisha, me shkurre, ferra etj. Këtë arsytim e bëjmë duke e marrë si të mirqenë emrin Mirath. Por nuk

përjashton mundësin që fshati Pjetërkora që e përmendin defteret osmane të shekullit XVI, të ketë qenë pikrisht

fshati i sotë Mashtërkore dhe pikrishtë ky Pjetrakora të ketë qenë qysh heret në kët vend dhe ka tërhequr

Mashtërkorasit e Kodër Mashtërkorës atje lartë. Pra ky fshati Pjetrakora ka qenë pikrish ku sotë quhen

Mashtërkorë. Njëkohësisht nuk përjashtohet mundësia të ketë qenë një fshat së bashku, si Kodra e Mashtërkorve

dhe Fshati Pjetrakora. Nga ana tjetër, dokumentat jo gjithmon thonë të vërtetë; arsyet janë se bëhen

gabime në të shkruar, ose në të kopjuar, shpesh here është shkruar me të dëgjuar ku nuk përkon fare

me të vërtetën, dhe për rrethana të tjera , pasqyrohen të pa vërteta për të cilat sollëm dokumenta më

parë. Në rastin konkret emri Mirath që del tek Farlati, për arsyet e përmendura më pare është gabim

duke patur parasysh këto rrethana: a) Vetë emri Merditë, në formën e sotëme Mirditë është një emër

me dy emra Mirë dhe Ditë, por dhe si përshendetje dhe jo emër që vjen nga një toponim që jo vetëm M.

Tirrtja por dhe të tjerë e kërkojnë nga një emër fshati Mirditë, me të vetmin ndryshim se ata e kërkojnë

në Grykë Orosh, ndërsa Tirrtja e kërkon nga Lisat e Marpepës deri tek Kulla e Skanës në një hapsirë prej

300 – 400 m, ndoshta dhe më pak, sepse nuk e kemi matur në fakt, që e quan me emrin Mirath. b) Duke

u nisur nga koha kur është shkruar Illyrum Sacrum i Farlatit shekulli XVIII - XIX, për arsye se në territorin

shqipëtarë kan patur sundues të ndryshëm që kanë lënë gjurmë në emra e toponime, si dhe terma

social, ekonomik të ndryshme, por sidomos sunduesit Osman. Terminologjia mbetet një qeshtje e

ngatruar, nuk përputhet me të vërtetën. Një gjë është e pranushme nga të gjithë se termat për pronën

kanë qenë të ndryshëm, por që deri dhe kohët e fundit është përdor të pakten në Mirditë, termi Mira,

apo ndryshe kojri, që është toke e prbahkët e një fshati dhe që përdoret për dru zjarri,për gjethë të

bagtive për dimër, kullotë, pyll, që mashtërkorasit e kan shpyllzuar e kan bërë tokë buke. E në një tokë

Mira apo nryshe Kojri janë vendosur Mashtërkorasit në breg të lumit Fanë i Vogël. Emri Mira në gjuhën

e Mirditorve ka hyrë relativish me pushtimin turk. Ky emër Mira shpreh emër prone e si deformim ka

marrë një Th në fund duke na dhanë Mirath, me gjithëse më e vërteta e mundshme është shkruar

gabimisht. Ose si Mira e Kishës së Shënkollit dhe kisha ju a ka dhanë Mashtërkorasve për ta përdoru, në

formë bamirsie apo duke ju a shitur. Këto hamensime puro si të tirrtes, por jo se ka dokumenta. Realisht

Emri Mirath qe na afrohet, s’ka lidhje me emrin Mirditë, për arsye se ky emër Mirath nuk ka lidhje me

fjalën përshëndetje siç ka emri Mirditë, pra nuk ka asnjë gjasë të lidhet me emër fshati, apo ndonjë

toponim tjetër.Për më tepër emri Mirditë përbëhet nga dy emra: Mir Dhe ditë, tek Mirath kemi Mir dhe

–ath, kjo e fundit është prapashtes, por jo emër. Pikrisht kjo prapashtes –ath nuk ka mundësi të jap

emrin ditë. Nuk përjashtohet mundësia të ketë qenë Mira e Kishës Shën Nikollës edhe këtë po e themi si

hamendje si hamenson tirrtja, por se sithotë populli: “I ngjanë mazi pelës” Me pushtimin turkë

manastiret fillua ta humbin funksionin për të patur Murgjër,por dhe prona, në rastin e abacis së Shën

Nikollit, ka ardhur gjithënjë në rënje, kështu që rrethë vitit 1700 e humb funksionin dhe si kishë.

Pikrishtë në Mira të kësaj Kishe, apo shpesh e kanë barazuar fjalën Mira me fjalën Zabel, kanë rënë

Mashtërkorasit rreth vitit 1600, siç ka ndodhë më vonë rreth viteve 1750 që vendin e kësaj kishe e kan

zënë si tokë një deg e trungut të Marpepajve, të Nikoll Gjok Nokës, me këtë rastë dhe sotë e kësaj dite

Lisat që kan qenë të kishës, sipas parimit të dymbëdhjet apostujve, ndoshta të vendosur nga murgjit kan

Marrë emrin Lisat e Marpepës. Nuk jan pak por shumë që shkruajn sipas ides, se këta lisa janë lisa të

kuvendit sipas 12 fiseve të Oroshit. Pikrisht në të till gabim bie dhe Ipeshkvi i Rreshenit duke lexuar

ndonjë tirrtishte apo dëgjuar nga ndonjë Tirrte, kur shprehet për këta lisa se janë sipas 12 fiseve të

Oroshit, ditën që ka marrë detyrën e Ipezhkvi. Kjo ide nuk ka as një fare baze historik. Në të tillë gabimi

bien Tirrtet e Fjalorit Enciklopedis të Mirditës, jo për këtë sa po tham, ndryshe nga herët e tjera, e ka

korigjuar vetë Mark Tirrtja. Për më gjatë lexo librin OROSHI Kujtesë për Krahinën e Mirditës, në pes

volume. c ) Ajo që verteton më së miri, se fjala Mirath është e gabim tek Farlatit për vet arsyet që kemi

cituar më parë. Gjë e cila është gabim tepër vogël, nëse përkundrejt Farlatit në kohen kur është shkruar,

gabimet që bën Tirrtja me gjithë ato ofiqe që mban, Profesor , Akademik ( ka mundësi të thuhet

Akademut)mjafton të kujtojmë kur Shkruan për fshatin e Lajthizës, në Fjalorin Enciklopedik të Mirditës,

që është shkruar në kohë e tashme, sotë në një kohë moderne vetë Tirrtja gabon aq shumë në të

shkruar tek enciklopedia, kur shkruan për Lajthizën e Oroshit, ja çfarë shkruan Gabim: Gropaj, në fakt

është Drobaj. E shkruan Cajt, në fakt është Lajt. E shkruan Kazkokës, në fakt është Koskonelle.

(Enciklopedia e Mirditës fq 314) Kur sotë arrinë e bën gjithë këto gabime, po në atë kohë për të cilin po

diskutojmë? Është tërsisht e pranushme. Lajthizë ësht fshat i Oroshit. Të gjithë banorët e Lajthizës trojet

e vjetra i ka patur konkretisht: Çokajt në Lëgji, Skanajt në Mashtërkorë, Të tjerët të gjithë në Lagjen Lagje

të Gryk Oroshit. Unë që po shkruaj trojet i kam në Lagje të oroshit, vetëm baba më ka lindur në Lajthizë,

të parët e tjerë në Lagje të Oroshit. Athere shtrohet një pytje sfiduse dhe domethanse, kur gjithë këto

gabime ky fiksh, kjo Tirrtja që është i Oroshas, në këto kushte modern që as që kan të krahasuar me

Farlatit. Po Farlati a nuk kan gabuar në rastin e emrit Mirath? Pa dyshim që po. Por le të sqarojmë dhe

më shumë për ketë emër Mirath.

A) A mos kisha e Shënkollit në Orosh në bregun e Fanit të Vogël, aty ku sot janë shtëpiat e pasardhësve

të Nikoll Gjok Nokës pikrisht ku bashkohet përroj i Oroshit me lumin e Fanit, në anën e majtë të këti

prroj, ngjitë me derdhjen, ngatrrohet me ndonjë kishë po e Shën Kollit që përmend Dom Mikel Leshja

diku afër Shlliut, Macukullit Urakës, që dhe Plasari dyshon, në zone e Macukullit që përkon me atë që

përmend Farlati, me Shën Nikollin e Mirathit në Mirditë, si një nga 4 abacit benediktine si baza të

Dioqezës së Arbëri! A e njohin mire toponimin dhe harten kishtare të Zonën e Macukullit, Prellit,

Shëlliut, Derjanit e zones së Urakës kufi me Përlatin dhe Selitën e Mirditës që për nga kufijtë e vjetër jan

marrë si territore të Dukagjinit e jo të Matit? Besoj se jo. Po sjellim një dokumen: Dilaver Kurti (1934-

1998) nga Mati, që është marrë me gjurmime dhe sudime historike të trevës së Matit, njëkohësisht

bashkëpuntorë i jashtëm shkencorë i Institutit të Arkeologjisë, Istitutit të Kulturës Popullore, i Institutit i

Monomenteve të Kulturës dhei Institutit të Historisë, në organet e të cilëve ka botuar dhe përfundimet e

studimeve të tij. Dilaveri ka eksploruar dhe ka evidentuar “Qytezën e Bruçit.” Në vepërn e tij,

TRASHIGIME ILIRO-ARBËRORE, botim DeaS. Tiran 1999, shkruan: “Pikrisht mbi bashkimin e Valit me

Blazin gjendet një shpat i prerë shkëmborë, mbi të cilin në kotën 556m mbi nivelin e detit shtrithet një

rrafsh ku ndodhën rrënojat e Shën –Kollit.” (Kjo në mesjetën e vonshme shek. XVII, ka qenë me tre

bajrakët e Kthellës, por dhe sotë është zone e Selitës, po me atministrat është bërë e Matit, zone e

Urakës - Ll.P)…autori vazhon : “Në dritën e të dhënave të sotëme fortifikimin e Bruçit e datojmë në

periudhën e vonë antike, por në gjysmën e dytë të shek. XV jeta në të merr fund. Kështu një

dokument turk i vitit 1467 fshati ku gjendet qyteza e shënon me emrin Mirjash, kurse fshati kufijarë

me emrin që ka sotë Laç duke i inkuadrua në vilajetin e Urakës në Matë,por për qytezën nuk flet asgjë.

Një burim kishtarë i shek. XVII e shënon emrin e fshatit Bruç sikurse e ka sot, por edhe ky nuk flet gjë

për qytezën.” (Dilaver I. Kurti. Vep. e cit. fq. 182 -183). Do të theksojmë se kjo ndodhet në token e

quajtur i territori i Dukagjinve, sepse ndodhet në anën e djathtëtë të lumit të Shutrrejsë që derdhet në

lumin e Matit, në verilindje të Urakës, pikrisht në kufi me Lufajt e poshtëm, me lagjen e Gdhelit, sotë

territorë i Mirditës. Pra nuk është në territor e Matit të dikurshëm. Shënimi i emrit Mirjash duke patur

parasysh se dokumentat Osmane kan gabime si në çdo dokument tjetër, gabime ka sa të duash në

emërtime të kohës që po flasim, por dhe gabimet e mundëshme në përkthim, si dhe në të foluri që

paraqiten konfondime të shumta nga një krahinë në tjetër. Njëkohësisht duke marrë shkas dhe nga ajo

që theksuam më pare ku cituam Plasarin: “Mundet që kjo e fundit (Shën Nikollit-Ll.P) të përkoj me të

Shën Nikollit të de Mirathit, njëra nga 4 abacit benediktine që njoftoj Farlati si baz të dioqez të Arbnit”.

(Aurel Plasari. Vep e cituar fq 168) Emri Mirjash e ciuar pranë kishës së Shën Nikollit në qytezën e

Bruçe përkon gjuhësisht me fjalën Mirath të Tirrtes që e përmend nga Lisat e Marpepës deri tek shtëpiat

e Skanës, tëFarlatit. Kjo nuk është çudi që kisha e Shën Nikollit e Oroshit të jetë ngatrruar me Kishën e

Shën Nikollit të qytezës së Bruçt. Që citon Dilaver I. Kurti Siç kemi trajtuar dhe më pare, po shtojmë:për

Farlati është thënë dhe në atë kohë se: “aq sa ra në pasaktësi të shumta gjeografike, që deri më 1774

qenë vënë në dukje me keqdashje në Viaggio in Dalmacia të A. Fortis.” (Ilirikum Sacrum VII/1

Arqipeshkvia Metropolitane Shkodër-Pult, 2019, fq 39). Këshu që ajo që thotë Tirrtja nuk ka bazë.

Ngatresa të tilla janë bërë duke patur parasysh gjithë dokumentat që trajtuam.

B) Nga ana etimologjike pjesa e pare e emrit Mirjash dhe emrit Mirath, është e njejtë, Mir, pra e kanë të

përbashkët, ndërsa prapashtesat respective: -jash dhe -ath ndryshojn. Sipas ligjeve gjusore të gjuhës

shqipe, tek fjala Mirjash, J-ja bie dhe mbetet Mirash. Ndërsa kalimi i sh në Th në fund të fjalës dhe

anasjelltas gjuhësisht e pranushme. Prandaj këto dy Emra Mirjash dhe Mirath, të gjitha gjasat të thonë

se për nga ana etimologjike, përkojnë, janë të njejtë. Kështu përfundimisht kemi: Mirjash = Mirath.

Por ajo që thotë Tirtja se nga Mirath del emri Mirditë është e gabuar, sepse ka dhe toponime të tjera,

emër vendi si psh emri Mirak në brigjet e Lumit Shkumbi,që në kadastrat osamane 1467 del Mirak, për

gjatë rrugës Elbasan – Librasht, që përkon me rrugën Egnatja, që e quajn dhe rruga e Mretit. Ky emër

sipas logjikës së Tirrtes do të kishte dhënë emrin Mirditë, por që nuk e ka dhanë. Edhe emri Mirak, pjesa

e përparme Mir, sikur e kanë dhe emri Mirath, duhej që të jepte Mirditë sipas Tirrtes, Por në zonën e

Gollobordës është një fshat Miresh që del në regjistërimin turk 1467, dhe ky ka për bazë Mir, por nuk ka

dhanë emrin Mirditë. Sotë e kësaj dite ka të njejtin emër Miresh. Siç kemi vën re dhe më pare emri

Mirditë është i përbërë nga dy kopozita, pra dy emra, Mir/ë/ dhe Dita, që japin Mirdita. Nga

prapashtesa -ath, nuk ka si del emri dita, dmth -ath = dita, sipas ligjeve gjusore të gjuhës shqipe nuk

ndodhë ky ekuacion në etimologji. Një etimologji e tillë është vetëm e tirrtishtes. Prandaj përveç atyre

problemeve që kemi trajtuar më para, si dhe këto që theksuam vertetojnë se aludimi i Tirrtes nuk është

i vërtetë. Sido që mund të vëritesh nga fjala Mirath nuk përftohet emri Mirditë. Titulin Akademik nuk e

përligj kjo etimologji, përkundrazi e injoron deri në marri.

E pesta, por ajo që është më afër të vërtetës janë dy varjante: 1), Në Orosh ka ekzistuar një familje që

është quajtur, Familja Dida, pjestarë e cilës janë larguar nga Oroshi në dy drejtime të kundërta; njëra

është larguar në anën veriore e janë vendosur në zonën e Hasit, që sot e kësaj dite mbajnë mbiemrin

Dida(Dita) dhe e quajnë vetën sot e kësaj dite me origjin nga Mirdita. Në të mire të këti mbiemri

Mirdita, sipas Davit Lukës: “…në defterinn e kadastërs turke të 1467 emri del me –d fundore, pra

Mirdid /a/, ndërsa në shumicën e rasteve, ndër relacionet e prelatve katolik, për të cilat folëm më lart,

dalin trajtatMiredita, ku dallohet qartë pjesa e pare Mir/ë/ dhe e dyta dit/a/. Që ky emër kemi

kompozitë, e verteton edhe theksimi mbi të dy elementët (përkat. Fjalët) që e përbëjnë atë.” (David

Luka, “Studime Gjuhsore” vol. VI, fq. 68) Ndërsa pjesa tjetër familjes Dida(Dita) ka zbritur në anën

juperendimore të Mirditës, në fushë, pikrisht në Zejmen të Lezhës ku edhe këta mbajn emrin Dida (

Dita), ku sotë e kësaj dite e mbajn veten me origjin nga Oroshi dhe është familja më e vjetër në Zejmen

që nuk mbahet men koha largimit të saj nga Oroshi.

2), Kjo familje Dita apo ndonjë familje tjetër, degë e familjes së Dukagjinve në Orosh, më e

mundëshmja pinjoll i paraardhësve të Shtëpisë së Gjomarkajve, ose degë e Dukagjinve, që pas rënjes

së Familjes së Blinishtëve,rreth viteve 1339, vendin e Oroshit e zunë Dukagjinët. Në betejen e Fushë-

Kosovës më 1389, sipas Gjergj Gashit, tek dokumentat e Vatikanit: Mirditorët i kanë dhënë fitoren

osmanve. Sipas një gojdhane më të besushme, i pari i luftëtarve të Mirditorve apo komandantin,

kapidanin e tyre, është pytur se çfarë dite është sotë për të filluar lutën? Ose si është dita sotë për të

filluar luftë? Ai, u është përgjigjur : ditë më e mire se sotë nuk ka. E me qenë se luftuan e fituan. Ju met

Mirditë = Më (ma ) e Mera ditë, pra Merditë.Këtu duhet kërkuar etimologjia e emrit Merditë, Mirditë e

jo nga Emri Mirath që e kërkon Tirrtja. Emri Mirditë nuk vjen nga emër vendi por nga një emër e një

familje. Vendndodhja e kishës së shën Nikollit nuk është tek Lisat e Marpepës e në Mashtërkori tek Kulla

e Skanës . Për emrin Mirditë është shkruar shumë si nga albanolog të huaj dhe vendas e medjavis ku ka

kaq shumë gojdhana e iterpretime të ndryshme sa as një deri më sotë nuk është se të bind me

argument, por ajo më binëse është ajo që trajtuam më parë. Për më shumë lexo librin “OROSHI Kujtesë

Historike për Krahinën e Mirditës” në 5 volume) Jo vetëm Tirrtja por dhe të tjerë janë munduar të gjejnë

një fshat me emrin Merditë por kan dështuar. Sepse emri Merditë nuk rrjedhë nga një fshat apo lagje,

por nga një Familje që ka banuar në Gryk Orosh, që ndodhet poshtë Gurit të Qërshis. Gryk Oroshi

përfshin vetë Grykën e Oroshit, Lagjen e Vogël, e përfundon në Lëmaqe.

Ka mundësi që një ditë kjo Tirrte do të shkruaj se emri Mirdita rrjedhë nga emri Tirrtes në Lgjin të

Oroshit. Sepse Lgjini, vendlindja e tirrtes është kufi me Gryk Oroshin. Pse jo, mundet nga një i lodhur

nga mendja, neurotik, nuk mund të ndodhin ndryshe, vetëm shumë here të lexosh Tirrtisht (rrena) dhe

as një here të vërtetën. Tirrtishtja nuk mbaron këtu. Ka dhe ma. Në faqen 24 të Enciklopedis duke folur

për bajrakët e Mirditës, ndër të tjera shkruan: “ Për vetë rendësin që kishte organizimi luftarak në atë

kohë, bajrektarin e pranuan ndër krerët, kurë nuk e kishte një vend të tillë fisi i tij.” Kjo është rrena

më e madhe, tirrtishtja që bane bujën më të madhe, të pa dëgjuar ndonjë here. Arsyet janë këto: E para,

në Mirditë organizimi është bërë sipas KLD (Kanunit të Lekë Dukagjinit). Në të gjitha paragrafet e

nënparagrafet apo ndryshe, nenet e nën nenet apo ndryshe, ligjet e nën ligjet e KLD. Nuk përmendet

as në një paragraph apo ligj emri i bajrektarit. Pra bajrektarin nuk e njeh kanuni. E dyta, institucioni i

bajrektarit u krijua nga turqit si institucion organizimi i ushtris turke, si kundërvenje e shtëpive të para

apo të krerëve të krahinave, pra që të bënin opozit kundër krerve tradicional që njiheshin sipas kanunit.

Qëllimi i turqeve ishte që bajrektari të njihej e të udhëhiqte sipas ligjeve udhëzimeve e direktivave të

qeveris turke dhe të mjanonte plotsisht krerët tradicional, kështu të fuste nën sundim të plot të turkut,

të gjithë popullsin e krahinave malore shqipëtare kryesisht të veriut të Shqipëris. Të gjitha krahinat e

tjere e pranuan institucionin e bajrektarit dhe si krye të bajrakut, por bajrektari mbeti në opozit

gjithmon, sepse krerët tradicional e mbrojtën më së miri detyrën e tyre dhe kur ndonjë indivit prej

shtëpive të bajrektarë është dalluar si një burrë në shej. Ky, jo në Mirditë ,por në Malsi të Madhe,

Dukgjin, Pukë e tjerë mund të jetë barazuar me krerët tradicional. Ndërsa në Mirditë bajrektarin nuk e

kanë pranuar fare as si institucion as si një ndër krerët e saj. Është pranuar sa kishte flamurin e saj që

binte në luftë, pra kishte një flamur që e mbante një pjestarë i një familje që e mbante përherë e me

qense flamurit turqisht i thonë Bajrak, krahas me krahina të tjera u quajt Bajrak. Pra si emërtim. E treta,

Në Mirditë bajrektari nuk është thirrur në asnjë lloj kuvendi. Të Kuptohemi gjithmon në rrjeshtë me

mbare fshatarët e tjerë. Dhe kur jepej kushtrimi për luftë, bajrektari e merrte sinjalin apo lajmin si të

gjithë të tjerët. Merrte armatimin si kushdo tjetër e në veçanti merrte flamurin që e kishte tek shtëpia

që e mbante krahas armatimit me të cilin luftonte ne luftë si të gjithë të tjerët, në rrjeshtë me të tjerët.

Bajrektari në Mirditë nuk kishte të drejtë të jepte as një lloj urdhëri, por në fisin e vet në rrjeshtë me të

tjerët; të luftonte sa të kishte mundësit e tija e të mbante flamurin që të mos ja dorzonte armikut , por

dhe bahkluftarve të tjerë të tij. Në se dikush ja merrte flamurin në luftë dhe përkohësisht, humbiste të

drejtën për për ta mbajtur flamurin. Në se ai vriteje, në se flamurin nuk i rrinin gati njerzit e farefisit të ti

për ta marrë, po e mori dikush tjeter, ai që e merrte pas vrasjes, ai mbetej bajrektarë. Prandaj bajrektari

rrinte aty ku i takonte fisit të tij apo barkut të tij gjatë luftimit. Urdhërat jepeshin nga Kapidani i Mirditës

dhe krerët. As një here nga bajrektari. Përfundimisht bajrektari në Mirditë ishte një një luftarë si gjithë

të tjerët e vetmja detyrë ishte që të luftonte e të mbante flamurin. Pra një luftarë i thjeshtë si gjithë të

tjerët. Mbajtaj e flamurit vlersohej si një nderë e përbashkët e as gjë më shumë. E katërta, kur thotë

Tirrtija se: “…bajrektarin e pranun ndër krerët, kur nuk e kishte një vend të tillë fisi i tij.”Kjo rrenë e

radhës por me shumë dam, se deformon Kanunin. Po u dëformu kanuni nuk ka Mirditë. Kjo kushtetut,

zbatimi i KLD ka bërë Mirditën, ajo që ka qenë, jo kjo e sotmja. Unë i referohem Dom Prend Sulit i cili ka

shërbyer në Orosh dhe në vende të tjera të Mirditës, që ka njohur nga afër organizimin dhe krerët e

Mirditës, për këtë e marrë për të vërtetën më madhe, pra që thotë të vërtetën. Të 25 krenët e pesë

bajrakëve të Mirditës kanë qenë ashtu siç i ka radhitur D. Prend Suli sipas shenimeve të mbajtra

para viti 1927, gjatë kohës që ka shërbyer në Orosh dhe janë botuar, në “Hyllin e Dritës” 1943,

fq. 279-280.

Të 25 krent e Mirditës

Qe dyert e Krenve t’Parë:

I. Në bajrakun e Oroshit

1) Bushi

2) I Geg Dodës (i Gjedodës)

3) Kol Oroshi (i Gjok Llesh Gjetës)

II. Në Spaç

4) Të Për Mar Gjetës

5) Të Ndre Nkoll Pjetrit

6) Të Gjo Laskës

7) të Për Ded Nojt

III. Në Kuzhne

8) të Gjet Nue Mar Pepës

9) të Marka Kol Mar Prendit

10) të Nkoll Lleshit

IV. Në fanë

11) të Gegë Gegës (të Marcerës, Preng Tuc Doda)

12) të Ndre Mar Kol Dedës

13) të Ndre Gjok Dodës

14) Noka

15) Preçit

I. Në Dibërr

16) Paluca

17) Bica

18) Tokrri

19) Pal Voci

20) Gjinit Gjok Gjergjit

21) Boci

22) Kol Ndre Dedushit

23) Gjo Ndocës

24) Ded Kol Lukës

Në as një vend nuk lexohet as një emër bajrektarë, apo shtëpi bajrektari. atherë ajo që thotë Tirrtja a

nuk është veçse rrenë me bishtë, si çdo here që e ka zakon. Shtrohet një pytje e thjeshtë: Kush është ai

bajrektarë në Mirditë që e pranunë si krerë të një vendi të caktuar me që nuk kishte vendin e kreut fisi i

tij? As kush nuk mundet të thotë një shembull të tillë. Kur nuk e thotë Dom Prend Suli. Thënja e Tirrtes

është një rrenë e cila injoron gjithë Mirditën. Deformon realitetin historik. Injoron kanunin (KLD). Injoron

organizimin real të Mirditës.Zakonisht bajrektari ishte në fis me kreun. Shtëpia e Topallit në Orosh që

mbante flamuri dhe më von ajo Nikoll Preng Ndrec, kanë qenë fis me Shtëpinë e Gjomarkajve. Por dhe

në Fanë flamurin e pat mbajtur i Dogjonasi, pasi mbahej vlla me bisakasit, ku ishte dera e pare e Fanit,

ajo E Preng Tuc Dodës. Kështu me rrena e të pa vërteta, fallsifikohet historia, deformohet ajo. E

pesta,nuk duhet të ngatrohet institucioni i bajrektarit që ishte përfaqësues i turqëve, me bajrektarin si

indivit. Institucioni i bajrektarit në Mirditë u pranu siç trajtuamë parë. Ndërsa bajrektari si indivit kur

ishte i zgjuar si në rastin e Preng Marka Prengës në Orosh, ky kishte formuar personalitetin e vetë si

indivit: si burë trim, e i zgjuar. Fal këtyre vetive ka marrë pjes në kuvene të ndryshme. Nga ky bark i

flamurtarit, përveç Prengë Marka Prengës, pamvarsisht se ishte i shtëpisë së flamurtarit,më para tij, nuk

janë përmendur as një, as që i ka thirr kushë në ndonjë mbledhje. Preng Marka Prenga e ka rrëmbyer

flamurin në pranverën e 1914, kur po beheshin gati në Orosh nga Preng Bib Doda, për të shkuar në

ndihm të Princ Vidit në Durrës, përkundrejt rebelve të shqipëris së mesme që korkonin bab sulltani,

pamvarsisht se kishte dy vjet që ishim shkëputur nga sulltani. Para kësaj date Preng Marka Prenga nuk

ishte flamurtar, ai e ka mbajtur flamurin maksimumi rreth 10 ditë e as pak më shumë. Nga dita që janë

nis për Durrës nga Kallmeti i Lezhës e deri në Durrës, gjatë kohës që kanë qenë në luftë dhe deri kur janë

kthyer në Orosh. Flamuri i Oroshit që ishte njëherësh i gjithë Mirditës, ka qenë 1 Diell me rreze dhe një

dorë me 5 gishat e saj. Dora si simbol të pare të saj ka pushtetin e në rastin konkret përkon dhe me 5

flamurtarët e Mirditës. Për here të fundit ky flamurë është përdorur në mes të vitit 1914 në Luftën e

Durrësi. Jo në Orosh por në një bajrak tjetër të Mirditës, ka shumë që përmendin nëpër këngë e

ligjërime të tjera se na paskan mbajtur flamuri për një periudhë të gjatë, njëqind e sa vjet, duke servirur

për flamurë të Mirditës një flamur me shqiponjë dykrenare. Por kjo rrenë bie poshtë se Mirdita gjithmon

ka shkuar në luftë me flamuri e saj: një diell me rreze dhe një dorë me pesë gishtat e saj dhe as një here

me flamur të shqiponjës dykrenare. Ajo që thotë Nikoll Loka tek libri i tij mbi Preng Marka Prengën se

flamuri ka qenë një diell me rreze dhe një gjysëm hanë për Oroshin është një tirrtishte e radhës, as gjë

më shumë. Pas luftës së Durrësit më 1914, Mirditorët nuk kan bërë as kund luftë me flamur, sepse fillë

pas saj ka filluar lufta e pare botrore dhe Shqipëria ka qenë nën okupim të Austro Hungaris, nën Nepse.

Pas 1920 kur është formuar Shteti Shqiptarë, flamuri i Mirditës nuk është njohur ma nga ana shtetrore.

Prandaj realishtë flamurin Preng Marka Prenga e ka mbajtur maksimumin rreth 10 ditë, po e themi për

hater, maksimuni 15 ditë. Kështu i ka mbetur emri si flamurtarë (bajrektar). Më 1914 e mori flamurin

duke përfitur nga ngatrresat e brendshme të kësaj familje, se flamuri ishte tek barku i Nikoll Ndrecës.

Duke patur mosmarrveshje në mes tyre, Preng Bib Doda tek kisha e Shën Llezhdrit në Orosh, flamurin ja

dorzon një burri që ishte vesh e mbath për bukuri, por dhe i mirë për tu parë, pikrisht Gjok Ndue Gjokës

nga Lajthiza e Oroshit, i shtëpisë Ndue Gjok Mapërgjegjës. Sipas Nikoll Lokës ky e ka mbajtur flamurin që

nga Katedralja e Oroshit e deri në Kallmet të Lezhës, pra rreth 24 Orë. Dhe si rregull i përcaktuar nga

KLD, Gjok Ndue Gjoka do të quhet Flamurtarë (bajrektarë), por faktikisht është një ndër bajrektarët e

Oroshit. Por me këmbnguljen e Preng Marka Prengës i cili proteston tek Preng Bib Doda e merr flamurin

dhe bëhet flamurtarë( bajrektarë). Vetë Preng Bib Doda si Kapidan që ishte, kishte të drejtën me kanun

që të hiqte dhe të vente bajraktar, megjithëse koha e bajrektarve kishte marrë fund që me largimin e

turqis më 1912 dhe nuk kishte vlerë ma. Pra realish bajrektarë ka qenë dhe Gjok Ndue Gjoka, por vetëm

24 orë. Në këtë mes ka ndikuar dhe mos këmbngulja e Gjok Ndue Gjokës apo aftësit e tija për të mbajtur

flamuri. Që të mbajshe flamurin ishe i detyruar që të ishe në të gjitha luftrat duke mbajtur flamuri. Gjoka

nuk ishte i pa mend. Ai kishte një drejtim tjetër, për të qenë i lirë. Shtojmë se pas 1912 nuk kishte vlerë

institucioni I Flamurtarit( bajrektarit) në të gjithë krahinat Shqiptare, sepse në luftë drejtonin oficerat e

ushtrisë Shtetrore. Në Orosh, pikrisht deri në 1914. Preng Marka Prenga nuk e mbante flamurin, pra

nuk ishte flamurtar (barektarëa). Së pari ka qenë shtëpia e Topallit,pastaj e ka marrë barku i Nikoll

Ndrec flamurtari ( Bajrektari), pastaj ka qenë Gjok Ndue Gjoka i Lajthizës, pastaj e ka marrë Preng Marka

Prenga. Realisht Gjok Ndue Gjoka, Preng Marka Prenga kan mbajtur Flamurin pas vitit 1912, prandaj nuk

duhet të quhen fare Flamurmbajtës (bajrektarë). Preng Marka Prenga nuk përfaqsonte Flamurtarin (

barektarin), por vetën e tij si indivit. Gabim është për ata dhe për mua që po shkruaj, që ja përmendin

emrin si flamurtarë ( bajrektar). Jo vetëm në këtë rast por çdo here kur flitet për historin e Mirditës dhe

KLD e saj. Kjo tirrtisht e rradhës vjen nga mosdija mungesa konceptuale e gjërave, nga paaftësi, e pa

mohushme është se influencon geni i tij, Tirrte. Dikush mund të thotë se është Profesor, Akademik. Në

faktë këto tituj e grada shkencore injorojn jo vetë Tirrtën por dhe ato organe që ja kanë dhënë. Tëra

gjasat mundet që duke prfshirë dhe opinjonin e shënosh, të dërgojnë tek një fakt; këto i ka marrë duke

qenë në avangardën e spiunve të kohës dhe duke qenë një propogandues i flaktë kundër fesë në

përgjithësi, kryesisht kundra fesë së krishterë, një ates i thekur. Për këtë të fundit ka dhe dokumenta.

Këtë na e thotë Peters, fjala është për vitin 1973 i cili citon: “Ne te njejtin vitë botohet nje artikull i

etnologut Mark Tirtja mbi mbeturinat fetare ne jetën e popullit, ku tregon se persona te

deklasuar, ish-klerike, elemente te prapambetur te shoqerise sone u besojne prape objekteve te

ndryshme te kultit fetar. Edhe rrenojat e kishave sherbenin ashtu si me perpara si vende lutjeje

dhe deshmonin besimin e njerezve, sidomos ne zonat malore”. Ky ishte perfundimi i

kerkimeve te Tirtjes. Ato jane nje “faktor frenues ne zhvillimin shoqeror, nje faktor pengues ne

edukimin ateist-shkencor te popullit tone”, shkruan Tirtja, i cili vete rrjedh nga nje familje

katolike nga Mirdita...) (MARKUS Ë.E. PETEERS, në librin e tij; “ Përballja e kishës katolike në Shqipëri,

1919-1996”. botim 2010 fq 239). Po ju sjellim një fakt krejtë të thjesh që nuk ka të bëj fare pregatitja,

niveli shkollorë a është me fillore apo me Akademi apo thjeshtë, bari. Në Enciklopedin e Mirditës tek

shkronja L në faqen 314, Tirrtja flet për Fshatin Lajthizë të Oroshit, ku ndër të tjera shkruan; “aty kishte

dhe ka dhe sot shumë Lajthi”, realiteti është krejtë e kundërta. Për një vëzhgues vendas jo i huaj, se ky i

huaj nuk do ti dallon fare,ndërsa ata vendalinjët me zi dalloj: një rrëjë Lajthi tek Gurra e Lajthizës dhe

një rrënj në Drobaj, në krye të Livadhit të Gjonit Marka Lleshit. As një për be nuk gjendet më shumë.

Tirtja thotë se ka shumë Lajthi. Në fq 74 të Enciklopedis, në zerin Cuca e Bukur e Ujit. Që fletë për

mitologjin, kjo është fusha e zenatit të tij, që duhet të fliste gjëra të vërteta, të pakten për vendndodhjen

e toponimit që tregon mitologjin. Pikrisht gabon duke sjellë një legjend mitike “Nusja shapulic”

(bretkoc). Në mes të liqenit të Balgjajt në një dru…” Liqeni i Balgjajt, në fakt aty ka shumë gropa të vogla

të mbushura me ujë, kaq të vogla sa nuk e di a mund të emërtohen Liqene. Por ajo që po vemë në dukje

është se Balgjat, ndodhen në territorin e Lurës, nuk kanë të bajnë me territorin e Mirditës. Si legjend

përmendet për liqenet e Lurës. Pikrisht për Liqenin e Koçekut dhe ajo familje thuhet se ka qenë Familja e

Koçekut të Lurës që i ka ndodhur ngjarja. Prej nga i ka mbetur dhe emri Liqeni i Koçekut. Një nga këto

familje të Koçekut në Lurë, e vërteta është se nuk është shtuar me djem që nga kohë të hershme e deri

rreth viteve 1980, aktualisht sot kjo familje ka shumë djem. Nuk duhej të përfshihej në enciklopedi Lura

e cila nuk bën pjes me Mirditën. Lura ka qenë pjesë e Mirditës vetëm në kohën e Nepses (Austro-

Hungaris), prej në janar të 1916 e deri nga fundi i 1918, kur mbaroj lufta e pare Botrore, gjithëej 3 vjet.

Duke e myllur për tirtishten, sepse ato nuk kanë të sosur, tirrte pas tirrtje, Tirrtishtja (Rrenat) nuk kan

vlerë .Ato ndotin ajrin dhe e bëjnë të pa durushëm. Po shtojmë. Në fq. 262 të Enciklopedis së Mirditës

Tirrtja shkruan për kanunin, në mes të tjerave shkruan: “ Kur vendimi nuk i dukej i drejtë njërës a

tjetërs pale, merreshin pleq të tjerë për për të gjykuar çeshtjen, ose ankesa shkonte deri tek bajrktari,

po dhe te Kapidani, sipas rastit ose llojit të kundërvënies”. Nuk do të komentoj më gjatë përveç ato

arsye që kemi trajtuar në rastin e bajrektarit dhe bajrektarve në këtë shkrim më përpara.Tek flamurtari (

bajrektari ) në Mirditë nuk shkone as një për tu ankuar, sepse KLD nuk e njihte. Të gjitha ankesat

bëheshin tek krerët e fiseve dhe në fund tek Kapidani i Oroshit, tek Shtëpia e Gjonmarkajve që ishte

maja e rojës së kanunit. I keqi thotë popull, mos leftë (lindët). E po nuk ke çfarë bën, ja që lind. Në një

këngë filgjanash që këndohet në Mirditë,në njërin vargu të saj, po vendos emrin e Tirrtishes, ka gjitha

mundësi të përkoj me të vërtetën. Ja vargu si më poshtë:

“…Kush ja hoq majen mullarit dushkut.

Ky Mark Tirrtja baba i mushkut…”

Të shtremrosh kanunin që është kushtetuta e Mirditës, sot monument më madhështor i historisë e

kultures së saj,jo vetëm për krahinën, por në nivel kombëtarë e që po studiohet në shkallë botrore si një

Monument Kulture i vaçant. Kanunet e tjera në Shqipëri të emërtuara me emra të ndryshm nuk janë gjë

tjetër, veçse pjell e Kanunit Lekë Dukagjinit ( KLD), që është mbajtur i pastër, e Mirdita ka punuar me

këtë KLD. Autorë të tillë duhet që të dënohen në mënyrën më të rreptë, si me anë të kanunit, si bidat i

veçantë, bidat i pa pamë deri më sotë dhe nga ato organe Akademia e Shkencave të R. Sh. që i kane

dhan ofiqe të ndryshme shkencor. Një Marre, një bidat që deri më sotë i pa dëgjuar. Për këtë njeri

meritohet të thuhen gjithë të zezat. Këta tip njerzish vuaj nga psiqika, nga Çrregullimet e sferes njohës,

që nënkupton gabime sistematike në përpunimin e informacionit. Mos dija të qon gjithmonë në rrena

e gabime. Me të tillë shkrime Mirditës i merret ndera dhe për nder të marrun, KLD ka ligjet e veta. Po

ç’e do? Këta tipa brejtësish të historis, jan shumë të damshëm: psh Lepuri duke brejtur thane kopshtije,

por dhe pemë të mëdha. Por “po ti pysish”… nuk pranojnë se bëjnë dëme, sipas një fabule që kushtohet

Lepurit, në librat shkollore të kohës së Zogut. ja vargjet e më poshtëme :

“…Unë gardhiqet nuk ua thej.

Veç ha lakra pa kërcej…”

Të pakten këta tipa, si tirrtja nr.1 dhe nr. 2, të Oroshit, për Tirrten nr 2, do të sqarojmë kur ti vjë rradha,

duhet të leçiten, jo vetëm në Mirditë, po në gjithë trojet shqiptare. E rëndësishme është që të kuptohet

se marren e mbanë ai që e ban. Kjo nuk hiqet as një here. Siç është shprehur Gjin Ded Milici prej

Xhuxhës së Fanit, në dhomën e Kaloshve në Kastriot, ku ishin mbledhur të gjithë krerët e burrat më me

zë në Dibër, më 1925-1926. Dibranët e pytën Dedën: “Kush është më e keqja për njeriu, a me të marrë

gruan, vajzën, me të pre mikun…etj? Deda ngren gishtin e gac keqes lartë dhe ju thotë: “Çfarë lanë

pushka nuk është e keqe. Por më e keqja është:

“Marren si ta bajsh vetë,

100 vet me dorë me i vra.

S’hiqet marrja vdek as gjallë”

Dibrantë e pranuan me ovacio e durtrokitje, duke e uruar, i thane: “ rrofsh oj Mirditë”

Në Orosh nuk ka vetë një Tirrtishte (Renacak, mashtrus, fallsifikus i historis), por ëshë dhe një dytë që

nuk i gjendet shoqi në as një vend tjetër, ja kalon dhe Tirrtes nr. 1. Le ta shikoj konkretish, Tirrten nr. 2,

në Orosh. Ky është NIKoll Kola ng Lajthiza e Oroshit. Ky Kolik ja kalon dhe Tirrtës nr 1, jo vetë për rrena

por dhe mashtrime dhe fallsifikime të cilat i bën me objekt të caktuar. Ka gjetur një qyrrash të trungut të

familjes Marka Llesh Dodës, për të cilin shkruan në fq. 358, tek Enciklopedia e Mirditës: “Preng Lleshi, (

19. 03. 1961) Bisnesmen, humanist e kontribus për Mirditën... ndërsa shkollën e mesme në Laç (1979)…”

Sa për shkollën e mesme e ka lënë në vitit të pare të shkollës së mesme. Pra është me shkollë 8 vjeçare.

Së dyti, bisnesmen po, por humanis në as një mënyrë, faktikish, siç thotë shprehja popullore” nuk jep

gurë me i ra kokës”, pamvarsish se realish rrjedhë nga dy prindër shumë bujarë, ky fiksh është tepër i

lodhur nga ana humane, se për nga anët e tjera, as për bagti e bujqësi nuk mundesh ta numrosh. Nërsa

për Mirditën nuk ka dhanë as një kotribut, vetë ka kontribur për të shtrembëruar e fallsifikuar historin e

familjes së tij, për interest e Koliku, të Tirrtes nr.2. Koliku shkruan se: “ Me kontributin e tij financiar u

projektua e ndërtua në Blinisht obeliskun kushtuar Heroit të të Popullit Dedë Gjon Lulit dhe shtatë

dëshmorve të Lajthizës, të vrarë nga serbët në vitin 1915.” E treta, është tepër e vërtet se ka

sponsorizuar, por ky sponsorizim është bërë për të llustruar rrenat e kolikut, fallsifikimet e tija, sipas ti

Lajthizakët janë vrarë për Ded Gjon Lulin, që të mos thonë se Ded Gjon Lulin e prenë në bes Mirditorë.

Kjo qenka sipas Tirrtes nr2, kontributi i tij. Kjo është enciklopedia me plot rrena. Këto rrena e mashtrime

na shiten në enciklopedi. Kjo një ide jashtë çdo realiteti historik të kësaj ngjarje, nëpërmes ngjarjes së

fallsifikuar, për të nxjerrë shtëpin e tij si nga paraardhësit edhe veten e tij si njerz me kontribute për

fshatin, Mirditën dhe Kombin. Në fakt është njohur si një shtëpi e një niveli ndoshta më poshtë se

shokët, për borroçkullat (për bidatet) që ka bërë, të cilat do ti sqarojmë në vazhdim. E katërta Në radhë

të pare do të sqarojmë se kjo tirrte nr. 2 e Oroshit për të realizuar ato që me dokumenta të fallsifikura

ka arritë të bëj dëshmorë ata të familjes së tij, dhe për veten Akademik i Shkencave të Nju Yorkut e

autor librash ku nuk mund të gjehë tjetër vetëm gabime e koncepte haluçinante. Gjëra të dal bojet, në

të cilat 99% e tyre rrena e gabime nga më trashanike, që kush do që i lexon, pa fare lodhje arrinë të

kuptoj, furfullimen, paditurin e injorancën, gjendjen narciste të tij. Do të vazhdojmë me Ded Gjon

Lulin e 6 Lajthizakët, sepse këtu fillon të dredhet filli për të shënuar ato që trajtohen në Fjalorin

Enciklopedik të Mirditës, prej tij, për familjen dhe vetë edhe për sponsorizusin e tij. Njëkosishtë për të

kuptuar se si fallsifikohet historia, do të sjellim në vemendje si më poshë, një Tirrtishte e mirfilltë, e

bërë me qëllim të mirpërcaktuar dhe e mbushur me shumë padituri: Gjithçka e ka lidhur me vrasjen e

Ded Gjon Lulit. Me që është njëri nga autorët e Enciklopedis në fjalë, si dhe i përfshirë në të jo vetëm

vetë por dhe të tjerë të familjes dhe sponsorizusi i Gurit të rrenës. Prandaj po e trajtoj këtë vrasje

njeherësh me enciklopedin e Mirditës.

DED GJON LULIN E VRANË SERBËT NË MIRDITË, HILEN E JA BËNË MALSORT E TIJ.

MASAKRIMI I LAJTHIZAKËVE NUK KA AS NJË LIDHJE ME VRASJEN E DED GJON LULIT

Për vrasjen e Ded Gjon Lulit është shkruar shumë, por deri në vitet 1944 është shkruar pak. Ata

janë: Mark Zef Harapi i shkodranë, i cili ka qenë mësues në Orosh, dhe Dom Niloll Kimza i

mirditas prej Sapaçi, por që ka shërbyer si priftë në Mirditë. Në vitin 1923 gazeta ORA e Maleve

i kushton një artikull. Pal Luc Nishi më 1936, nëna e të cilit ishte e reja Nik Gjelosh Lulit, ky i

fundit ishte kushri zjarmi i afërt i Ded Gjon Luli. Pas viti 1944, së pari ka shkruar Pal Doç,

mirditorët, gazetarë e historian, e të tjerë pas tij, numri i të cilve është shumë,sidoemos pas

viteve 1990, por jo se kanë dhënë ndonjë fakt se si ra në kurthën e serbëve Ded Gjon Luli. Ata

më tepër kanë ngatrruar fakte.

Mark Zef Harapi, Shkodran, ka shërbyer si mësues në Orosh të Mirditës, para viteve 1940. Ka

shkruar në faqet e “Hyllit të Dritës”, dhe jepë një panoramë të përgjithëshme pa theksuar se

kush i ka bërë kurthin për të vrarë Ded Gjon Luli. Ndër të tjera thotë se në ditën e vrasjes së Ded

Gjon Lulit, janë arrestuar 14 burra të tjerë në Orosh, nga këta, me ndërhyrje u liruan, Preng

Marka e të tjerë, ndërsa 13 të jerë, bashkë me djalin e Ded Gjon Lulit, u dërgun tek Esat Pasha

në Durrës, i cili i interrnoi në Itali. Për më shumë lexo OROSH Kujtes historic për Krahinën e

Mirditës. Vlen të theksohet se ai ka mbledhur një këngë që e kanë bërë Oroshasit, kushtuar Ded

Gjon Lulit dhe 7 Lajthizakëve. Në këtë këmgë përmendet me emër Ded Gjon Luli dhe nga

Lajthizakët vetëm Marka Llesh Doda. Kënga origjinale që ka botuar Mark Zef Arapi tek “Hylli i

Dritës”, vargjet e të cilës janë thurë nga Oroshasit, autori është anonim, është kjo:

Ne bjeshke t’Oroshit n’a u derdh zani,

Se qe po ban n’ne Serbjani!

Vojt ne Lejthiza e ne Drobaj fjala

Gjimoj breshta u perkul hala 2)

Marka Lleshi ban me dore:

Jam pa pushke e me ka kape friga

Nuk po dij se kah asht hika.

N’ato fjale n’a i kane shterngue.

Me vargoj n’a i kane shtrengue.

Zana e malit qanka ankue:

Nuk kane giuhe-o me ligjrue,

Nuk kane mjek-o per me u mjekue,

Nuk kane drrase-o per me u shtrue,

S’kane terplote me i mulue,

S’kane vajtore me i vajtue,

Kajkatar-o per m i kndue.

Shpella e Akllit qe po gumon

Gjith ky burre kuer po gjimon.

Tridhete pash kane vorrin grope

N’a i hidhin cope me cope

N’a i perplasin pare e pare

Veç me i nxjerrun me litar.

Shejti Shen Gjin vu doren ne sy

Mos me i pa ma tu u kursy.

Zoti i Madh, Zoti i Shelbue

Se kjo bjeshke vallon kahmos

Dhime per ta t’i kesh me i pushtue

Se kshtu jeta e tyne u sos.

Dede Gjo Luli lutka Zotin:

Pshtona, o i Lum, Gruden e Hotin

Se per të mje un dola

Me Gjo Markajt vete un fola.

Sheh Hamdija vjen termal!

Kuer duel me Sheshaz burri i botes

Serbi me thike ne krahnuer ja futi.

Dede Gjo Lulin luti:

Gjaku i em-o le te shkoje fli

Per me pshtue te ngraten Shqypni!

Orse

“Pale Luce Nishit, vdeke ne moshen 22-vjeçare nga smundje e gjoksit, me 31 tetor ne nje

bjeshke te Torinos. Punimet e tia, si prova te para te krjimtarise letrare, edhe pse kane aty ketu

çalime, zbrasti dhe nderpremje, te cilat autori mendonte me i plotesue ma vone

Dede Gjo’ Luli

Ne bjeshke t’Oroshit na u derdh zani,

Se g’po ban mb’ne i Serbiani...

Vojt n ’ Lejthizen e Drobaj fjala,

Gjimojti Breshta, n’bark ule hala.

Marka Lleshi ban me dore:

Burra, Zotit t’i bijme ndore,

Jem pa pushke e m’ka kape frika,

Por s’po dij se kah asht hika...

N’ato fjale na i kane rrethue,

Me vargoj na i kane shterngue.

Zana e malit, t’jam ankue

Curril gjaku a tue ju shkue

S’kane terplote me i mbelue,

S’kane vajtore me i vajtue

Kajkatareper me i knue...

Tridhetepash kane vorrin n’grope:

Mblidhen trupat cope e cope,

………………………………

Dede Gjo ’Luli lutka Zotin:

Pshtoma, i lum, Gruden e Hotit,

Se per ta un njikha dola...

………………………….

Ah, bre Dede, jeta tradhtare

Fort po shklet kete toke shqiptare!

Kur duel m ’sheshes burri i botes

Nuk ju treb gerpiku i lotes,

Serbi thiken n’krahnuer jafuti,

Dede Gjo ’Luli Zotyne luti:

- Gjaku i em te shkoje fli

Per mepshtue t’ngraten Shqypni.

Sipas “Shkodra”, botim i Shtepise se Kultures Popullore Nr. 2, fq.

278-289.

Dom Nikoll Kimza ka shkruar në “Hyllin e Dritës”, dhe bën një informim të ngjarjes por as ky nuk na

thotë gjë të sakët se kush e ka futur në kurthë Ded Gjon Lulin. Ndër të tjera ka theksuar se në verën e

vjetit 1915 Alush Loha prej Shkodre me disa qindra të tjerë, mesyn Malsinë e Lezhës për me lirue

Lezhën e me çel rrugën Serbëve...Esati diku me të holla, diku me rrena, arriti të nxjerr një sasi të mirë

ushtarësh. Forcat e Esatit duke bërë vandalizma, duke djegur, vra e masakru, kishin sulmuar Malsinë e

Lezhës, Zadrim, Kthellë, Mirditë e Pukë. Veç për llogari të serbëve. Thënë me një dy fjalë: ka sqaruar

rrethanat në të cilat ndodhej Mirdita e që është vrarë Deda. Vë në dukje dhe një aspekt tjetër se si jan

marë Lajthizakët dhe Oroshasit e janë burgosur tek Kisha e Oroshit dhe në shkollë të Oroshit, ai thotë:

“Roja Serbe kur i hetoi se ku ishin çoj e i thirri këta ( Lajthizakët- Ll.P) e shumë t’tjerë prej Oroshi, se

kishte me dhanë do porosina”.

” Gazeta “Ora e Maleve” Shkodër, e Diel 3 Qërshor 1923, në faqen e parë të saj përshkruan vrasjen e

Ded Gjon Lulit: “...Në fillim të shtatorit të vitit 1915 duel bashkë me Nik Prelocin e djalin e vetë tek qela e

Oroshit, ku i thanë se po e pritshin shokët e armëve, por ku për kundra gjeti ushtarët Serbisë. T’i panë,

veç tha këto fjalë: “Sotë kena marue”, u kollit, pështyni për tokë e trimrisht u avit. Kapidani serbë qi i

lypi të të dëftonte shokët, i gjegji se s’kishte për t’i qitë kurrë. E ndanë prej të birit e Nik Prelocin që

serbët e lëshuan në dorë t’esadistave; e lidhën e në Mal të Shejtë të Oroshit kje gri me bajonet...”

Pal Luc Nishi ka vdekur nga sëmundja, në bjeshkët e Torinos në Itali, më 31 vjetor 1936, në moshën 22

veçare,i cili në punimet e tija si prova të para të krijimtaris letrare, pamvarsisht se në to ka ndonjë

mangësi dhe nderprerje që mendonte ti plotsonte më vonë. Një ndër këto këngë i a kushtuar Ded Gjon

Lulit e Lajthizakve. Në këto vargje nuk përmendet as një emër tjetër, përve Ded Gjon Lulit dhe Marka

Llesh Dodës nga Lajthiza e Oroshit...” Në vargjet e këngës përmendet tradhëtia, por jo me adres.

Pal Doçi, i ka kushtuar një libër të vogël Ded Gjon Lulit. Sipas tij, kurthin ja ka pregadit Shtëpia e

Gjomarkajve, Kapidani i Oroshit. Ne faqen 170 të librit Dedë Gjo Luli,( Botim i dytë i ripunuar e i shtuar,

në vitin 1972) ai shkruan: “Në fillim të shtatorit të vitit 1915, kapidanii Mirditës, Marka Gjoni e njoftoi

Dedën se në fund të atij muaji do të mbahej një mbledhje e krenve te kisha e Oroshit. Deda i ktheu

fjalë se do të shkonte në atë mbledhje,…” në faqen 172 shkruan: “kapidaani, duke u përpjekur t’ja

arrinte qëllimit, donte ta zhdukte Dedën që ishte pengesë kryesore në rrugën e tij antikombëtare. Ta

vriste vetë kishte frikë si nga mirditasit se mund ta ndiqnin për mik të prerë, ashtu edhe nga malsorët

se e kërkonin për gjak. Kështu pra, edhe i kurdisi kurthin për ta shfarosur me dorën e huaj, në mënyrë

që vetë të dilte i larë”. Në faqën 174, shkruan: “kapidanat, për të mbuluar tradhëtinë, për të dal të

larë nga kjo pabesi e madhe, për të mos rënë në mëri të popullit të Mirditës për këtë turp kaq të

urryer,ishin fshehur shpellave dhe kishin njoftuar serbët për lëvizjen e Dedës nëpër Orosh. Te kisha e

Oroshit nuk kishte mbledhje krerësh, sikur i kishte dërguar letër kapidan Marka Gjoni. Tradhëtia e bëri

të sajnë.” Por në fakt e vërteta është krejt ndryshe. E Para Argumentat që vertetojn të kundërten

hedhin poshtë jo vetëm Pal Doçin por dhe të tjerë që i mëshojnë kësaj teze, kanë shkruar e flasi

broçkulla nëpër fejsbuk e kafene dhe në artikuj të shkrura nëpër gazeta e portale të ndryshem, por dhe

nëpër libra apo diku tjetër e as që ka ndonjë të vërtetë në to. Të vertetën e zbuloj këto pytje: Ku është

ajo letër që paska lajmruar kapidani, për mbledhje tek kisha e Oroshit? Kush është ai që lajmëroj? Deri

më sotë nuk është gjetur një letër e till. Nuk dihet as kush ishte lajmtari që ka shpërndar lajmin

gojarish në mungeë të letërs, por as nuk ka as një deshmitar deri më sot që ka deglaruar se është

lajmëruar për mbledhje në Orosh,jo vetëm Deda, por dhe të tjerë. Kuptohet se të gjitha janë të sajura

dhe se nuk ka as një dokument të till, vetëm rrena. Po të kishte një informacion të till, dikush nga ata që

thamë më sipër që kan shkruar për këtë qeshtje, do ta kishin cilsuar në shkrimet e tyre. Të gjithë pleqt e

vjetër që kemi pytur nuk thonë se ka pas lajm për mbledhje. Kush e krijon këtë? Ata që rrejnë,

fallsifikojnë, apo kush? Për këtë problem është shprehur dhe Mark Tirrtja i cili jep ca varjante të lëvizjes

së Dedë Gjon Lulit, se paska fletur në Lëgjin tek shtëpia e tij, kjo të bën të gajasesh me të madhe; ha, ha,

ha. Çud e madhe, rrene për fushë si kjo nuk munde të dëgjohet.Tirtishtja thotë se ka bërë dhe lëvizje të

tjera që nuk të mbushin mendjen fare, pasi bie ndesh me të gjithë dëshmi të tjera. Ky njeri vetëm të

verteta kur nuk ka shkru as nuk mund të shkruaj. Tirrtja gjithëmon vetëm tirrt, e tirrt! Së fundi në

gazetën Shqiptare shkruan dhe Ndue Deda, ndër të tjera shkruan: “Në këtë betejë për të mos dorëzuar

Dedë Gjo Lulin me burrat e tjetë, u vra vëllai i Prengës, Zef Pjetri 26 vjeç. Serbët dogjën e shtëpinë e

Prengë Pjetër Gjergjit, e cila ishte djegur disa herë e përsëri ishte ngritur nga themelet. Ndërkohë që

burrat kaluan në një vijë të re luftimi, duke u ngjitur përmes një shkëmbi të rrëpirtë (Shtegu i Thikëzave),

kaluan te Stani i Petkave, vendstrehimi strategjik i shtëpisë së Prengë Pjetër Gjergjit në rast lufte. Ata u

detyruan të bënin këtë lëvizje, pasi ndërkohë forcat esadiste erdhën furishëm nga krahu perëndimor

(laku) i shtëpisë së Prengë Pjetrit dhe dogjën çfarë kishin lënë serbët. Në përfundim të betejës nga

serbët mbeti i vrarë një ushtar dhe nga esadistët katër veta”, por që kan luftuar sërbët tek shtëpia e

Preng Pjetër Gjergjit më 1915, është tërsisht e gabuar. Një tirrtishte që ban një mu të madhe.

Esadistët po. Realiteti historik është se më 1915 serbët nuk kan kaluar më poshtë se deri në Orosh.

Pikrisht deri tek kisha e Shën Llezhdrit. Ata prisnin të ju hapej rruga nga Esat Toptani. Esadistët po, sepse

këta donin të hapnin rrugën Sebëve. As një dokument nuk e vërteton se serbët kan qenë më poshtë se

tek kasha e Oroshit e për më tepër tek shtëpia e Preng Pjetër Gjergjit. Ndue Deda vazhdon: “ Së teti,

bashkë me Dedë Gjo Lulin u vranë dhe shtatë burra oroshas nga fshati Lajthizë, përndryshe “Shtatë

Lajthizakët”. Ata ishin Mark Llesh Doda, Ndue Kol Pjetri, Zef Ndue Gjoka, Preng Çup Deda, Preng Gjok

Skana, Preng Marlura, Llesh Deda. Për asnjë figurë tjetër shqiptare nuk janë sakrifikuar kaq shumë burra

dhe kjo tregon rëndësinë që Mirdita i jepte një personaliteti si Dedë Gjo Luli, duke iu bërë vetë mburojë

njerëzore atij” Shprehja Tirrtishte e rradhës kuptohet nga kushdo, dhe barinjët e thjeshtë e pa as një

klasë shkollë e kuptojnë shprehjen si përdor autori:“Për asnjë figurë tjetër shqiptare nuk janë sakrifikuar

kaq shumë burra”. Ku jan dokumentat që e verteton se Lajthizakët jan sakrifikuar për Ded Gjon Lulin. As

një dokument nuk ka deri më sot. Vetëm rrena e haluçinacione. Lejthizakët nuk jan sakrifikua për as një

njeri . Ata jan vrarë nga serbët arsyet do themi kur të vijë rradha. Nuk ka më turp për një gazetar të

shprehet në këtë mënyrë për qeshtje historike Turpi nuk ka të sosur kur gazetari ushqen me rrena

lexuesin. Mjafton të kujtojmë se Lajthizakët nuk kan pasur asnjë lidhje me Ded Gjon Lulin, as me sy nuk

jan pare. Pamvarsisht se serbët kan vra Deden një dit para dhe Lajthizakët në ditën tjetër pas.

E VËRTETA HISTORIKE PËR VRASJEN E LAJTHIZAKVE.

Nuk kan pasur as një lidhje me DED GJON LULIT.As më sy nuk e kan pare, njëra pal tjetër.

Që nga viti 1978 e deri më ditën që po shkruajmë këto rradhë, për të zbulur të vërtetën e vrasje së

Lajthizakve kemi shfrytzuar shumë material të shkrura, por dhe gojdhana të ndryshme e njëkohësishtë

sa ka qenë e mundur kam intervistuar shumë pleq të vjetër në Orosh; si Ndue Ded Lalën në Bulshar,

Pjetër Marka Tucin në Lagje të Oroshit, Bib Tucin po në këtë Lagje, Ndue Ded Tucin po në këtë Lagje,

Gjon Marka Ndojn. Ndërsa në Lajthizë të Oroshit,më së pari kam dëgjur Ded Llesh Dedën, Frrok Skanën,

Zef Skanën, Zef Dod Lleshin, Pjetër Dod Lleshin, Bardhok Dedën, Preng Zef Lleshin. Preng Frrok Leshin,

Preng Gjetën,Frrok Gjetën tani së voni, 2021-in në shtëpin e tij në Shtyllas Firë,I cili thotë se nuk kan

pasur as një lidhje me Ded Gjon Lulin. Preng Çokun, Pjetër Çokun, Bib Dodën, Ndue Gjonin, Zef Gjonin.

Në Bisak të Fanit, Preng Ndrec Tucin i derës pare të Fanit, Zef Marka Gegën bisak Fanë, Zef Vorf Nekën

Nga Domgjoni i Fanit, Djalin e Dullë Mahmutit, në Sumaj të Lurës, Dulla ka qenë deshmitarë okularë në

masakrimin e Lathizakve,për më gjatë lexo OROSHI Kujtes Historike për Krahinën e Mirditës, Zef Nderc

Gjetë i Markolën në Vlashaj Lurë, Preng Markolën në Vlashaj.Baftjar Ajazin Vlasha, Lurë, Miftar Dodën

në Tej Mollë, Reç Dibër. Rufat Dodën Tej Mollë, Reç, e shumë e shumë të tjerë. Dhe të gjithë pa

përjashtim thon: se Lajthizakët nuk kan pasur as një lloj lidhje me ded gjon Lulin, dhe nuk janë vra ër

Dedën. Ja dokumentat që vertetoj realitetin historik: E para, më datën 22 Nëntorë 1989, kamë pytur në

shtëpin e tij, Ndue Ded Lalën të cilin e kam pytur për shumë gjëra të tjera, por në veçanti për vrasjen e

Ded Gjon Lulit. Ai ka qenë dëshmitarë Okularë në momentin e arrestimit të Ded Gjon Lulit, ndër të tjera

thotë se: “Tek abati kam shkuar 10 vjeç e sipër, (më 1915 sipas llogaris që kemi bërë më 95 % i takon të

ketë qenë në moshë 15 vjeç kur ka ndodhur ngjarja, por një 5% i takon që mund të ketë qenë ndoshta

12 vjeç, e asnjëherë poshtë 12 vjetshit.) kam punuar deri më 1917 si hyzmeqarë tek abacia.” Në bisedë e

sipër në prezencën e djalit të ti Prengës ai më thotë: - “ i pari je ti që ke ardhur me ba pytje për gjëra të

vjetra. Pal Doçi nga Shebja kishte taku Pashka Currin e Fush–Arrsit, që kam ndenjur në burg me të.

Pashku i kishte thënë për mua. Pastaj kur ka ardhë në Orosh më ka çu nipin, Gjergj Bib Lalën e më ka

pytë, Se isha i prekur ( nuk i hynte kush mren për arsy të luftës së klasave – Ll. P). Pal Doçi ka shkrujtë

për Ded Gjon Lulin gjoja se i kam treguar unë. Në të vërtetë asnjë fjalë nuk është e imja”. Ja pra se si ka

shtrembruar të vërtetën në emër të Ndue Ded Lalës, pa e takuar asnjë herë me të Pal Doçi. Ajo që

thekson Pal Doçi, se “në vjeshtën e vitit 1915, në shtëpinë e Ded Gjon Lulit, në Shkodër vjen një lajm prej

kapedanit të Mirditës që e fton në Orosh për të biseduar “për fatet e vatanit”. E dyta, Mark Gjon Marku

jetonte në Shkodër për të mos rën në dorë të serbëve, se Oroshi ishte okupuar nga serbët. Ndalonin

rreptësish mbajtjen e armëve dhe lëvizjet e ndryshme. Për të mos rënë në dorë të serbëve gjithë burrat

oroshas rrinin fshehur në pyll, këtë gjë më kanë deglaruar të gjith pleqte vjetër të oroshoit para viti

1990. Atherë Mark Gjon Marku do ta kishte thirrue Ded Gjon Lulin në Shkodër jo në Orosh, se ai nuk

dilte në Orosh. E vërtteta është se Ded Gjon Luli është takuar në Shkodër me Kapidanin e Mirditës,

këtë e pohon vetë kapidani gojarish, jo një here por sa here që e kanë pytur. E treta, Pikrisht kjo

shprehje që ja faturon Ndue Ded Lalës prej Oroshi, e cila nuk ka asnjë të vërtet e aq më keq asnjë

dokument që të vertetoj këtë thënje. Është kjo thënje që sipas Pal Doçit dhe të gjithë ata që

mbështesin këtë varjantë ka ngatrruar gjithë lëmshin e të vërtetës për vrasjen e Ded Gjon Lulit.

Pikrishtë kjo shprehje e pa vërtetë që cituam më parë, bën që të aludohet për tradhëti nga Familja

famëmadhe e Gjomarkajve edhe nga Mirdita në përgjithësi. Mbi bazën e kësaj shpifje, fallsifikim,

shtrembërim apo trillimi, si të duash mund ti vihet emri, vetmë e vërtetë jo. Të gjithë pa përjashtim,

janë mbështetur duke thënë gjithnjë të pa verteta. Kjo është pika kulmore, të cilën e hedh poshtë

dëshmitari okular në ditën e arrestimit të Ded Gjon Lulit tek Abacia e Oroshit. E katërta, që hedhë

poshtë trillimin në fjalë, na e thotë; Malsori prej bajrakut të Shkrelit të Malsis Madhe, kleriku, meshtari,

historiani, mediavisti, i persekutuari e i burgosuri, zotni Patër Zef Pllumi ku përveç të tjerave mbështetet

tek një dëshmitar okularë i ngjarjeve, bashklufëtarë i grupit të Ded Gjon Lulit që e ka njohur gjatë jetës

së burgut. At Zefi Pllumi shkruan: “Me gjithatë, sa për akuzën që mund të vihet për çeshtjen e Ded

Gjon Lulit, që thonë se qe tradhëtuar nga Gjomarkave, është krejtësishtë e pa vend dhe e krejtësisht

e pa vërtetë.” Ai argumenton se Ded Gjon Luli, pasi ushtria malazeze hyri në Shkodër, bashkë me

patriotët e tjerë që kishin luftuar kundër Malit ë Zi dhe Serbisë, u strehua në një vend më fisniku, siç

ishte Mirdita. Aty kishte nga prej gjithë maleve të Shqipëris, prej derës së Gjomarkajve etj. Gjithësej

70 vetë të strehuar në Mirditë. Esat Pasha sulmoj Mirditën për t’i hapur rrugën ushtris serbe. Luftarët

që ishin në Mirditë u vunë në mes dy zjarresh. Atyre u mbei që të dorzoheshin tek serbët, ose tek Esat

Pasha. Pjesa më e madhe iu dorzua tek esadistëve, sepse Esati Pasha ishte shqiptarë, me idenë se do

merreshin vesh me të. Ndërsa Ded Gjon Luli me një grup tjetër thanë: “më mirë po i dorzohemi një

krajli se sa Esat Pashës që është tradhëtar. Bashkëluftari i grupit të Ded Gjon Lulit është i mendimit:

“Pra rreziku i tij është se nuk ju dorzua Esat Pashës dhe nuk është aspak e vërtetë që të jetë tradhtuar

prej derës së Gjomarkajve.” Pra Ded Gjon Luli kërkon të strehohet në Mirditë. Në faktë ajo që thotë Zef

Pllumi ëshë e vërtet, sepse pasi Deda kishte hyrë në Mirditë vërtet ndodhej në mes dy zjarreve; 1)

historikisht është e pranuar nga të gjithë se Esat pash Toptani që nga zona e Kurbinit, Lezhë, Vau i Dejës,

Gomsiqe Kurthpul, kishte shtrirë fronin e tij, duke sulmuar Mirditën, duke djegur, shkatrruar e vrarë, për

të vetmin qëllim; me i hapur rrugë serbis sipas marrvehjeve që kishtë bër me Pashiqin. 2) nga ana tjetër

ishin serbët. Pra e vërtet është se Ded Gjon Luli ishte i rrethuar nga këto të dy forca dhe nuk ka pasur

rrugdalje. Me gjithëse pikpytja mbetet, pse me shkuar vetë me u dorzua një luftëtar trim si Deda, i kishte

të gjitha mundësit për tu strehuar nëpër Mirditë!!! Këtu ka një diçka që nuk shkon, këtu ngatrrohet

lëmshi dhe vështirë që ka zgjidhje, duket një problem pa sens. Por at Zef Pllumi me të drejtë hedh

poshtë mendimin për tradhëti. E pesta, as në faqet e gazetës “Ora e Maleve” Shkodër, e Diel 3 Qërshor

1923, të cituar më parë nuk bën fjalë për tradhëti. Ajo që thotë Pal Doç se: “në shtëpinë e Ded Gjon

Lulit, në Shkodër vjen një lajm prej kapedanit të Mirditës që e fton në Orosh për të biseduar “për fatet

e Vatanit.” Kjo bie poshtë për ato që thamë më pare, por, E gjashta, ky trillim përveç atyre që thamë bie

poshtë nga ajo që ka shprehur vetë Kapidani i Oroshit, Gjon Marka Gjoni. Për këtë problem. Më 11

Gusht 1999 në Shtëpin e tij në Laç të Kurbini kam biseduar me profesor Zef Vorf Nekën nga Domgjoni i

Fanit, i cili ndër vitet e tij jashtë atdheut si Jugosllavi, Sh.B.A ka qëndruar disa vite dhe në Itali. Ka

ushtruar detyrën e profesorit në SH,B.A., njohës i disa gjuhëve të huja, përkthyes, mediavis, gjuhtarë e

historian. Ai më është përgjigjur:

“ - E kam takuar kapidan Gjonin në Rome 31 tetor 1951 deri në vitin1956. E kam takuar aq shumë,

gati çdo ditë ose në çdo dy tre ditë. Si njeri i pa shkollë, (sepse ka pas pak shkollë) asnjëherë nuk kam

takuar njerëz të zgjuar si ai. Fliste me zë të ulët e me një kulturë për t’u admiruar, saqë të bënte për

vete dhe kishe dëshirë ta dëgjoje. - Shpesh kam pas shtyrë njerëz për ta pyetur dhe në muhabet, në

valle të gjerë ose vetëm me një qëllim se a mos do t’i ndryshojë fjalët ( llafet) ndonjëherë, por

asnjëherë nuk i ndryshonte. i thonte sikur t’i kishte në letër, gjithmonë njëlloj. Kapidani thonte: “Kam

qenë në Shkodër e disa herë ka ardhë e me ka takuar. Disa herë i kam thënë “ Pash rigjaja e Zotit, mos

shko në Mirditë, se e ka pushtu serbi, e të hup kryet, me gjithë ke të jesh, por Dedë Gjon Luli ka ngulë

këmbë se do të shkonte dhe ai shkoi tamam në Orosh ku ishin grumbullu serbët.” Kjo hedhë poshtë

atë që ka cituar Pal Doçi, në emër të Ndue Ded Lalës së Oroshit. Njëkosisht dhe pretendimin e atyre që

thonë se ka kërkuar strehim në Mirditë. Por dhe të Kërkosh strehim në një vend që ishte i pushtuar nga

serbët, është paradoks i madhë! Ded Gjon Luli në Mirditë nuk ka ardhur vetëm. Numri i cilëve nuk

dihen ekzakt. At Zef Pllumi thotë se kan qenë gjithsej 70 vetë. Për këtë qëllim kamë biseduar në

shtëtëpin e ti, më 9 shkurt 1990, në Bisak të Fanit, me Preng Ndrec Prengën. Intelektual, i arsimuar,

Shef Arsimi në Tropoj, krye Inspektor arsimi në Kukës, mësues. Por dhe trashigimtarë i derës së parë

të Fanit, i cili ndër të tjera tregon: “Në shtëpinë tonë Ded Gjon Lulin e ka sjellë Kol Toma i Velës, me dy

luftëtarë, djalin e tij Kolën me gjithë nuse, Norën. Kjo tregon se ka qenë vetë i pesti, por nuk

përjashtohet mundësia që të ketë pasur dhe të tjerë malsorë me veti, dhe i shpërndante nëpër

shtëpia të tjera nëpër Mirditë, atje ku shkonte. Sipas dëshmitarit Okular, Ndue Ded Lalës në momentin

e arrestimit të Ded Gjon Lulit, ai tregon: “se nga ka ardhur nuk e di, vetëm se ka ardhur tu ra dielli, në

mëngjez ( dielli tek abacia e Oroshit në fund të shtatorit bie shumë von, me orën e sotëme i takon që

të bie rreth orës 9 të mëngjezit. Që kur del drita e deri në orën 9, janë rreth 3 orë. Kështu Ded Gjon

Luli kishte kohë të mjaftushme për të ardhur tek Obacia, ndoshta duke u nisur dhe nga Fani apo

Blinishti, sepse nga Oroshi nuk diskutohet-Ll.P.), Vetëm se tek abacia nuk kishte asnjë njeri, përveç

patrullës së fundit, 4-5 veta; Lajthizakët i patën nis heret për në Shkallë të Shejtit. Kompania e fundit

serbe, pasi kishte plaçkitur çfarë kishte mbrena abacia ishin tek vreshta duke ju afruar Kodërs së

Kolikes. Hyzmeqari Ndre Marku nga Gëziqi, ju pat marrë leje serbëve, për mua, që të lëshoj kigjat për

të kullotur. Unë jamë afruar duke ndigjuar. Një serbë e ka pytur Ded Gjon Lulin, se kush jeni ju? Deda i

ka treguar se ishte Ded Gjon Luli. Serbi ka hyrë në abaci dhe pastaj ka dal me patrullën e i kanë vu

hekurat Dedës e të tjerve që ishin me Dedën, as një fjalë nuk është këmbyer në mes Dedës dhe

Serbve.(siç kërkojnë disa të mbushin me fjalë të pa qena – LlP) Pushkët ju a kanë vu krahaqafë dhe i

kanë nis për tëk kompania. Kur kompania ka dal në kodër të kolikes. Me anën e flamujve të bardhë

janë marrë vesht me ushtarët e Esat pashës, që nga Kodra e Mashtërkorve ishin nis e po i afroheshin

abacis. Serbët ikën në drejtim të Shkallës së Shejti, ndërsa vendin e serbëve e zunë Esadistat. Se ku u

vra dhe si u vra dihet e nuk po zgjatemi”.

NË NDIHMË PËR TË SQARUAR RRETHANAT QË KANË NDIKUAR NË VRASJEN E DED GJON LULIT, HISTORIANËT DUHET TË JU PËRGJIGJEN DHE

KËTYRE PYTJEVE QË PO I RRESHTOJ MË POSHTË: Ata që duan të thonë të vërtetën për vrasjen e Dedë Gjon Lulit,

duhet të jenë historianë e jo ata që për të falsifikuar e mashtruar realitetin historic, çfarë nuk kurdisin.

Historianët duhet të shohin historinë e Ded Gjon Lulit në tërësi e jo vetëm një moment të veçantë të

jetës së tij. Për kët duan përgjigje pytjet e më poshtëme. Përse Ded Gjon Luli 75 vjeçar duke qenë i

sprovuar në luftë e kudo, si intelegjent që ishte nuk ju bind Kapidanit të Mirditës që të mos dilte në

Mirditë? Pse ka ndenjur 4 vjet rresht Ded Gjon Luli i fshehur në Krasniqe? Kush kërkonte me e vra:

serbët, malazezët, turqit apo ndonjë hasëm i tij për gjakmarrje? Deda, a e kishte falur gjakun e

kushëririt të tij, njëkohësisht a ka pas gjak borgj ndokujtë? A ishte Dedë Gjon Luli i inkuadrua në

ndonjë formacion sekret dhe a kishte ndonjë detyrë? Kush e ka emërua në këtë detyrë? A është

paguar nga të huajt Ded Gjon Luli? Pse Isa Boletini nuk ishte dakort me Ded Gjon Lulin për të filluar

një kryengritje të përgjithshme kundra Turqisë, kur ishin emigrantë në Mal të Zi, në Potgoricë, në

muajin mars 1911? Isa Boltini e quajti të parakohshme dhe u largua për Kosovë. Pse Ded Gjon Luli si

figurë e rëndësishme e Malësisë së Madhe nuk u thirr të merrte pjesë në ngritjen e flamurit në Vlorë

nga Ismail Qemali, ndërsa Isa Boletini po? A kanë luftuar forcat e Ded Gjon Lulit kundër forcave të Esat

Pashës në territorin e Malësisë së Madhe? Cilat ishin konjukturat e asaj kohe që arritën në përplasje,

marrëveshjet dhe parat që luani e cilët ishin financuesit dhe përfituesi, sepse kanë qenë disa? Pse nuk

ka asnjë dokument që vërteton se në Orosh do të bëhej ndonjë mbledhje për të luftuar kundra

serbëve?! Por as një dokument, as të shkruar, as gojor që vërteton qoftë dhe tërthorazi se do bëhej

mbledhje, por as si ide për të realizuar një mbledhje të tillë, përveçse atyre gojëve që falsifikojnë

historinë? Pyetja në vijim: “Pse serbët vranë vetëm Ded Gjon Lulin? Pse nuk vranë dhe djalin e tij,

Kolën? Kola i arrestuar si i ati ishte. Serbët kishin mundësi me e vra, por Kola bashkë me të tjerët u

internuan në Itali, pse?”. Pse ata malësorë të Malësisë së Madhe që kanë shoqëruar Ded Gjon Lulin në

Mirditë u internuan në Itali bashkë me djalin e Ded Gjon Lulit, Kolën? Pas tre vjetësh u kthyen Në

Vlorë, Kol Ded Gjon Lulin u helmos e u shtrua në spital në Vlorë e më vonë vdiq e që u varros nga Avni

Rustemi. Pse këta malësorë e lanë të helmosur në spital Kol Dedën e shkuan në vendlindje, në Malësin

e Madhe? Këtu shtrohet një pyetje sfiduese: “Pse malësorët e Malësisë së Madhe nuk e shikoinë

tradhtin për vrasjen e Ded Gjon Lulit, tek shokët e tyre të Malësisë së Madhe po e kërkojnë tek

Mirdita e Gjonmarkajt e Mirdita? A mos është për të fshehur gjurmët e tyre! A nuk ka pabesi në

Malsorët e Malsis Madhe? Vetëm sapo për kujtes: tek malsorët, si gjithkund nuk ka pasur shumë besë.

Ja si e argumenton pabesin At Zef Pllumi që ishte malësor i shkrelas, i cili ka shkruan: “…n’atë kohë,

n’ato male ishte i përmendur si burrë i mirë Kol Maçi i Hotit. Kol Maçi ishte i përmendur në Malësi si

burrë i mirë, por mbeti në kurthën e tradhtisë.”….“Dom Nikoll Gazulli, një ndër shkencëtarët e mëdhaj

të “Hyllit të Dritës”, prift i Shkrelit dual dhe ai në mal, mbasi e hetun se në shtëpin e tij kishte strehu,

përveç të tjerësh, edhe priftin gjerman Dom Alfons Trazkin, …..Ndërkaq Dom Nikoll Gazulli vazhdoi i

strukur ndër malet e Shkrelit, deri në atë ditë që, - si thuhej, - strehusi i tij Nikoll Prekushi e vrau në

pabesi”.Si përfundim themi se: Për Ded Gjon Lulin, tradhtia për vrasjen e tij duhet kërkuar tek

malësorët e tij, askund tjetër. Ata ose nëpërmjet tyre i kanë bërë planin për t’u nisur në Orosh të

Mirditës, ku ishte ushtria serbe që ushtronte pushtetin e saj në mënyrë të pamëshirshme, me vrasje,

heqje armësh e bastisje, pandërprerë për asnjë kohë që nga fillimet e muajit maj e deri kur është

vrarë Deda më 24 shtator 1915.

Shkrime sharlatane për Ded Gjon Luli ka shumë pas 1990. Fjala sharlatan zakonisht përdoret për njerz

që jan të dobtë në dije, dmth mediokër. Mundohet të shfrytzoj me injoranc më të madhe të tyre, dhe

injorancën e njerzve që e rrethojnë. Në gjuhën popullore dëgjohet si aforizëm “ Djallë Budalla”, tek

injoranca eshtë prezent naiviteti, si në sjelle dhe në të folur, pse jo akoma më e dukshme është në të

shkruar, ku mbizotron rrena, shpifja, fallsifikimi me dashje, por dhe nga padituria, mëllefi i egos së tyre

nxitë për të bërë gjithçka, për të realizuar poshtërsit që i ka vën vetës si objektiv për të realizuar e

kërthnez gjithçka të pa qenë, deri në shkallë të një Opinjoni. Nga ana tjetër e shfaqjes, është djallzi, që

ka origjinë gjenetike,djallzia gjenetike, mendja e të cilëve prodhon çdo përzirje të pa asnjë kuptim deri

sa i çon tek gjendjet haluçinante, neuroza të pafund, që janë simbole groteteks i padituris, përzihet

me të gjitha llojtë djallzisë. Djalli me këmbë e me kokë, këmbkryq tek këta jeton e pushon dhe

argëtohet për mrekulli, sa që merrë formën e misterit, çudë e përhershme. Pikrisht janë jo pak , por

shumë prej tyre që kanë shkruar për historin tragjike të Ded Gjon Lulit të Malsisë Madhe, disa prej tyre

jan plotsisht sharlatan të cilët sa po e kemi thënë, Tirrtja nr. 2 e Oroshit. Shkrimtarë që shkruajn me

porosi, edhe vepra letrare, se për histori është e modës, për monografi, ku hipërbolizohen njerzë pa

kurrfar meritash, me të kalura aspak të dëgjuar, po kështu disa që e mbaj vetën për poet që shkruajn

vargje pa as një bazë historie, me pretektsin se është poezi artistike e të drejtat e autorit përligjin vargje

ku jo vetëm s’kan të bëjnë fare me histori, por e deformojn atë sipas sasive të parave qe kan sporizuar

deri në fallsifikim të plotë, e tjetërsojnë gjithë realitetin për ego të sponsorizusit. Sotë ka nga ata që

marrin grada e tituj shkencorë për të fallsifikuar e mashtruar me fakte të krijuara apo të paqena

asnjëherë. Të shkruarit me porosi apo me saktë me pagesë sotë është bër një dukuri e shëmtuar në

përditshmërin tonë.

Një gjë është e fakt se: As Pal Doçi, as Mark Harapi, as Dom Nikoll Kimza, as një pleqët e vjetër nga

Lajthiza e Oroshit , as një pleqët e vjetër në Orosh, por as pleqtë e vjetër të rrethinave të Mirditës, as

një organ shtypi i kohës, por dhe as një dok ument deri më sot nuk pohon apo të vertetojnë se

Lajthizakët Janë masakruar nga serbët, për Ded Gjon Lulin. Pra Lajthizakët nuk jan vrarë për Dedën, por

për problemet e tjera që do i sqaroi sipas rradhës në kohën e duhur. Fallsifikatorët gjithmon kan pohuar

vetëm rrena.

Tani në demokraci sharlatane e të këtij sojsorrollopi kanë paraqitur tragjëdin e Dedë Gjon Lulit në

mënyra të ndryshme, por duke i përafërua idet e tyre tek një pikë. Se 6 Lajthizakët e një prej Vlashajve

të Lurës, gjithsej 7 veta janë prerë nga ushtria serbe për të shlyer pabesin që i është bërë Ded Gjon

Lulit, kjo jo vetëm absurde, por paradoks i pa degjuar ndonjëherë në histori. Kanë shkruar jo vetëm

Tirrtishta. Por dhe Kolik e Carlik qyrraxhinjë, duke sponsorizuar monografi për të përligjur tërë të

pavertetat historik. Këta ideatorë dhe sponsorizuar Kolikët e Carlikët qyrrexhinjë kanë bërë të mundur

që të shkruhet Monografia me titull “Ylber mbi Lajthizë”, me autor Gjovalin Ndoj. ( Por në fakt vetëm se

ka vendos emrin se ideja e fjalët janë të Kolikut, Tirrtes nr 2 të Oroshit). Këto janë arsyet që këta

persona na paraqitën në enciklopedin që po trajtoj si shkrues të enciklopedis dhe si figura enciklopedike

të Mirditës. Për këtë arsye po e analizoj se kush janë këta e sa ju vlen lëkura. Në Monografin “Ylber mbi

Lajthizën” kushtuar Lajthizakëve që janë vra në një kohë me Ded Gjon Lulin. Në faqen 7 shkruhet: “Në

thelb heroizmi i tyre është vetëdie sakrifice, më shumë se “instikt” trimëri...Kështu ishin dhe janë shtatë

Dëshmorët lajthizak, që nën hijen e Ded Gjon Lulit, heshtin duke pritur atë dritë të merituar, për vepër

madhore që zvoglohet nga ata që harrojnë yjet e veta. Heshtën që të flas e vërteta për ta.Ata janë

përsëri në besën e mirditës, në kujtesën e gurve të përgjakur, në ahishtet e djegur. Te zogjtë dëshmitarë,

në vajtimin e nënave e këngët e dasmave, për t’i thënë Malsis së Madhe, se nuk e lemë vetëm Dedën,

po vdiqëm me të.” Në fqen 24, tek monografia Ylber mbi Lajthizë duke e sqaruar mirë iden e sakrificës

shkruhet: “Shtatë lathizakët e bënë vepërn e tyre, e shkruan me jetë e me gjak aktin e vetflijimit”. Kjo

është injoranc, një krijimtari që sjell në vorbull një mjegull, për të mbuluar rrenat. Nga ajo që cituam po

sjellim se: Të deglarohet se: “ e shkruan me jetë e me gjak aktin e vetflijimit”. Nuk ka turp më të madhë,

dmth. Ata janë vetëflijuar, kan mbytur vetën me dashje, dmth se kanë vra vetë me dashje.jo vetëm se

bi në kundërshtim me atë që vetë shprehen se janë vra për Dedën. Por, që të vetëfliohesh do të thotë

të vrasish vetën, s’ka rëndësi me thikë apo me plumb, apo me litarë, apo të mbytesh në lum, apo në

liqen, detë, ose me thye qafën në ndonjë humnerë, apo të shkosh para plumbit, ose me grev urie etj. E

rëndësishme është që kjo bëhet me vetdije të plotë kjo eshtë vetëflijim. Lajthizakët nuk jan vetëflijuar

por me force jan masakruar nga serbët Kjo ju vishet dëshmorve me të padrejtë. Më tej thuhet se “ata

janë përsëri në besën e Mirditës”. Këto janë trillime për të fallsifikuar realitetin historik. Ku vetë me

shkrimet e tyre kundërshtoj vetë e tyre. Arsyet që hedhin poshtë këto trillime janë si në vazhdim. Kush

janë ata që janë në besën e Mirditës, dëshmorët e Lajthizës? Deri më sotë nuk ka as një dokument , as

gojdhanë që të vertetojë se lajthizakët kanë qenë garanci ndonjë here për besë të Mirditës. Po të jetë

kështu siç shprehen këta që kërkojnë të fallsifikojnë ose të fabrikojnë gjëra të pavërteta, duhet të ju

japin përgjigje këtyre pytjeve: Kur e ku është vendos kjo besë Mirditore? Në çfarë dite apo jave, apo

muaj? Kush e ka vendosur këtë besë? Në cilin vend? Në çfarë rrethanash? Përse është vendosur kjo

besë? Kush ishte ai ose ata që caktuan garant për besë, Lajthizakët? A kanë pranuar lajthizakët të jenë

garant për besë? A mund të caktohet ndokush si garant, jo vetëm për besë, por dhe për çfarëdo rasti

tjetër, pa qenë ndakort vetë garantuesi, në rastin konkret lajthizakët? Ku janë dokumentat, se këtu

nuk hynë në punë gojdhanat. Me gjithëse dhe gojdhanat nuk ka as një deri më sotë që e vertetojnë

një gjë të tillë, duhen fakte me dokumenta që vertetojnë se janë garant të besës së Mirditës? Garanti

është dorzani, pra si u futka dorzanë pa qenë ndakort vetë dorzani ose dorzanët? Përgjigjja e këtyre

pytjeve vertetojnë se nuk ka dokumenta as të shkrura as verbale që vertetoj trillimet e citura E vërteta

është se Lajthizakët nuk kanë ra në besën e askujt nga Lajthiza në Orosh , për në Orosh. Përveç

argumentat që trajtuam më pare për kët proble po shtojmë: Ata janë mashtruar nga serbët për të rën

në Orosh. Trillimi arrin kulmin kur thuhet: “për ti thën Malsis së Madhe, se nuk e lëmë vetëm Dedën,

por vdiqëm me të.” Kjo do të thotë se dëshmorët e Lajthizës paskan vdekur për dy gjera: 1) Për ti thënë

Malsis së Madhe se nuk e lëmë vetëm Dedën dhe 2) se vdiqëm me të. Absurditeti e injoranca nuk kan të

sosur. Injoranca vazhdon në faqen 21, ku shkruhet: “Shtatë lajthizakët e dhanë jetën për liri dhe

burrëri. Ata i bën një shërbim të madhë kombit e Mirditës duke fshirë hijen e dyshimit për një

tradhëti të madhe...” Ky është një trillim i rradhës. E vërteta është krej ndryshe. Lajthizakët kanë pas

vrarë më parë serb në Fushë të Vjerthit e në Fushë Lugje e në tërë Malin e Shejtë. I kanë vra vetëm për

t’i u marrë armën, kur ata i shikonin se janë vetëm. Një gjë është tepër e sigurtë që pleqtë e vjetër në

Lajthizë që e kanë përjetuar ngjarjen, kur i kamë pytur për këtë qëllim në vitin 1988, si Frrok Skana,

Zef Skana, Zef Dod Lleshi, Pjetër Dod Lleshi, por dhe Ded Llesh Dedan koh para tyre, si dhe të tjerë

burra të vjetër të Lajthizës si Bardhok Deda, Preng Zef Lleshi, Preng Frrok Lleshi. Të gjithë pa as një

ndryshim thonin të njejtën gjë se Serbët rrinin ditën të strukur ku nuk i shikonte njeri. Ata shiheshin

vetëm kur dilnin të pinin dhe të mbushnin ujë, nëpër burime ku ishin. Njëkosishtë të gjithë jepnin të

njejtin mendim se Lajthizakët nuk kan pasur as një punë, apo lidhje me Ded Gjon Lulin, vetëm se janë

vrarë në të njejtën kohë me DedGjon Lulin. Ata kanë qenë të gjithë në një mendje se në anën

jugperendimore të fushës së vjerthit, larg saj rreth 500 m është vrrë Halim Jata nga Kalizi i zonës së

Radomirës, nga Lathizakët. Në faktë e vërteta është sipas Zef Skanës se Halimi është vra nga Qazim Lika

që rrinte në Lajthizë tek Gjok Ndoj. Ndue Ded Lala nuk jep as një të dhën për Lajthizakët vetë se kanë

qenë të arrestuar në abacin e Oroshit. Sipas Bib Ded Tucit në Lagje të Oroshit që ka përjetuar ngjarjen në

një moshë i aftë për të majtur mend mirë,i pytur për këtë qëllim më gusht 1989 në prezencën e Llesh

Gjon Margjinit nga Lajthiza thotë: “Në hurrdhë të Regjit në mal të Shejtit u vra një Oficer, për hakmarrje

u kapën lajthizakët. (Sqaroimë se Hurdha e Regjit është shumë më afër Lajthizës, në krahasim me

Oroshin) Po me datën 8 Gusht Kemi pytur Pjetër Marka Tuc Prengën, në shtëpin e tij, Lagje të Oroshit,

në prezenc të Llesh Gjon Margjinit nga Lathiza, i cili thotë se: “Lajthizakët kanë pas një hafie, një shkresë

e kan pasur tek kisha; merrni e çoni tek ata në shkallë të shejtit.” ( Fjala është për shkresën, letërn -Ll.P)

Por dhe Miftar Doda që ka qenë në 1915 djal i ri 20 vjeçar, i pytur nga ana jonë më datën 1 maj 1988,

kur ai ishte 93 vjeç, megjithë se ishte i moshuar, ai kishte një mendje të kthjelltë që mbante mend

ngjarjet që kishte përjetuar jo vetëm të shtëpisë ë tij, por dhe të krahinës e i tregonte shumë rrjedhshëm

sa që të admironte kur ai i tregonte, ai më ka treguar: “Një doktorr sërb i shoqëruar nga një ushtarë po

sërbë, ishte nisur rrugës nga zona e Reçit për në Orosh. Por në vendin e quajtur Kojzak të Reçi, Haxhi

Preçi prej Reçi, vret një doktorr dhe një ushtarë. Për të zhdukur gjurmët, lanë me ujë vendin ku kishte ra

gjaku i tyre dhe kufomat e tyre i fshehi për të mos u gjetur në pyllë të Kojzakut. Meqense në Orosh nuk

kishin vajtur, serbët pas 3 ditësh i bien në gjurmë se i kanë vra, po se ku dhe nga kush nuk e dinin,

menduan se i kanë vra fshatarët që ishin afër malit.” Afër malit ishte fshati Lajthizë, që siç cituamë më

parë gjatë verës kishin vra shumë serbë në malin e Shejtë. Lajthizakët i thirrën e i vranë e i hodhën në

shpell të akullit, për hakmarrje, për veprimet që kishin bërë kundra serbëve. Por me këtë rast të

realizonin një punë të tyre në fshehtësin më të madhe që do e tregoi më poshtë. Pas këtyre, fshat tjetër

afër malit ishte dhe fshati Vlashaj i Lurës, dhe ata i morën e i masakruan në Qafë të Mërkurthi, por pas

Lajthizakve. Ata i ka zënë të gjithë bashkë, në kohën kur po shkonin për ngushllim tek shtëpia

Markolajve në Vlashaj, kur ishin grumulluar për të pi kafe për ngushllim, për arsye se Bib Markola ishte

masakruar bashkë me Lajthizakët. Posta Sërbe në këtë rast ishte tek shtëpia e Cen Menës në Krye të

Vlashajve. Ushtarët e kësaj poste i kanë zanë Vlashaxhit Lajthizakët janë burgosur tek abacia e Oroshit,

një ditë para se të arrestohej Ded Gjon Luli. Sipas Ndue Ded Lalës dëshmitarë në ngjarje: Lajthizakët i

kanë nisur heret, sa ka zbardhur dita në drejtim të Shkallës së Shejtit. Ata për një farë kohe janë mbajtur

të rrethuar nga ushtarë serb, në Nënshejt tek burimi i ujtë, Rrethë orës 12 të ditës kanë qenë tek Lujt e

Nënsheti. Oroshasit që kanë qenë në afërsi jan afruar duke i pare e dëgjuar nga afër, këtai kan dëgjuar

se çfarë është thënë. Njëri nga ushtarët që po i shoqronte me anë të gjesteve ,ka ngritur armen larte

duke ju treguar me gjeste, që me demenek: “ju hikni dhe ne do qëllojmë në ajr”. Marka Llesh Doda nuk

ka pranu me u largu, të tjerët kanë mbështetur Markun. Sikur Marka Lleshi të kishte thënë, po, dhe të

kishte hikur, ata do të shpëtonin. Siç thotë një fjalë popullore në këso rastesh: “ ndoshta ka pas ba ora

amen” Marka Lleshi ka thënë: “kur të shkoj ke shpia edhe grave do tu jap armë.” Ushtarët që i

shoqronin kan patur një letër me veti, për ta dorzuar tek eprorët sërb në shkall të shejtit. Në letër ka

qen shkruar se çfarë do behej me këta Lajthizakë, kjo ka qenë arsyja që ushtarët serb e dinin se çfarë do

bëhej me këta, prandaj ju kan bërë me shenjë që të largohen e ata do qëllonin në ajrë. Pse jo një serbë

tepër human. Të gjtha këto kanë qarkulluar në Orosh dhe i kanë shprehur pleqë okularë e të tjerë. Nga

vetë Lajthizakët është menduar se ka pasur hile nga Shtëpia e Skanës, por ajo e ka shlyer vetën duke

bërë be në Ungjyll sipas zakonit. Nga burimi i Nënshejti, janë dërguar në Shkallën e Shejtie e cila nga

burimi maksimumi 30 minuta larg. Ata kanë arritur rreth ores 1 (13 ose 2 (14) të pas ditës. Atëherë le të

arsytojmë në mënyrë racionale si historian për të pare se kush është e vërteta. Ata janë mbajtur aty

deri të nesërmen rrethë orës 4 –ër të mëngjezit ose kur del Ylli i Afërditës ( Ylli i Mëngjezit). Dëshmitarë

okularë gjatë masakrimit dhe lëshuar në Shpellën e Akullit, ka qenë Dullë Mahmut Vladi prej Sumajve

të Lurës. Ai në këtë kohë punonte si puntorë për llogari të sebëve. Natyrshëm dalin pytje: Pse janë

mbajtur aq gjatë pa u vrarë?! Pse nuk i kan vrar sa kanë dal në Shkallë të Shejti?! Pse nuk janë vrar

pasi është bërë natë?!Nata më 24 shtatorë bie jo më vonë se në ora 18 ( ndryshe, jo më vonë se ora

6(18) e pasdites), ose ora 6(18) e mbremjes?! Përse janë mbajtur natën aq gjatë pa u vrarë?!!! Nga

ora 2(14) e pas ditës deri rrthë ores 4 të mëngjezit, i thonë, 10 orë. Në se ata nuk i kan masakruar

ditën, pra nga ora 2( 14) e pasditës deri në mramje në ora 6 ( 18) të mbrëmjes, se ishte ditë e të mos i

shikonte as njeri. Nga ora 18, apo 6 e mbremje deri dy orë pa dal drita, rreth ores 4 të mëngjezit, për 10

orë gjithsej. I majtën kotë? Logjika e ftohtë thotë se janë marrë me punë. Këto të bëjnë të thuash se

Lajthizakët vërtet janë përdorur për arsye të tjera. E vërteta është se janë përdorur për punë tepër

sekrete, duke nxjerrë ose duke fshehur mallë me shumë vlerë e për arsye që të mos diktohen

veprimet, janë vrarë të gjithë. Ata janë përdorur për të nxjerrë thesare në një vend të cili deri më sotë

nuk kemi arritur ta evidentojmë. Pasi i kanë nxjerrë thesarin që ka qënë një sasi e madhe 5 ose 6 kv flori

(arë). I kanë transportuar që ti fshehshin në një vend të sigurt për ti pasur të sigurta që ti transportonin

për llogari të tyre, në një kohë të përshtatshme. Pikrisht në Shpellën e Akullit. Pasi i kanë fshehur në këtë

shpellë. I kanë masakruar të gjithë po në këtë shpell, praktik kjo e njohur në gjithë botën në fshehje

thesaresh, që të mos diktohen thesarë.sipas të gjitha gjasave ky thesar në Shpellën e Akullit është marrë

na ata që merren me gjueti thesaresh, në kohën e dëmokracis, pas viteve 90. Kjo verteton ato që thamë

më pare. Por si gjithmon në këto raste njerz mafjoz, përfitojn në këto raste dhe mënjanojnë përej

thesari. Pikrish në vendin e nxjerrjes së thesarit dhe transportit pët në Shpellën e Akullit, këta mafjozë

kanë mënjanuar një sasi jo të vogël floriri (ari), të pakten jo më pak se 2 kv. Të cilin e kanë fshehur që

nga Shella e Akullit e deri qafë të fshatit Krej – Lurë. Sotë e kësaj dite nuk është gjetur, por që e kërkojnë

gjuetarët e thesareve në shqipëri dhe Maqedoni. Nga kjo fashehje ka shpëtuar vetëm një person.Në

buzë të shpellës përpara se të thereshin me thika, pasi e kanë kuptuar se nuk kanë shpëtim. Marka Llesh

Doda i është drejtuar Zef Ndue Gjokës, djalit të ri ,rreth moshës 20 vjeçare duke i thane: “merrja një

kange o Zef.” Zefi ka tëntuar që të ikte, por duke ecur me shpejtësi i është zhgjeshur brezi dhe sërbi që

po e ndiqte i ka shkelur brezin me këmb dhe është rrëzuar, kështu reziku bëri që Zefi të mos largohej.

Këto gjëra i ka pare Dull Vladi nga Sumajt në Arrënmollë të Lurës, që ka qenë deshmitar okular i ngjarjes.

Lajthizakët nuk kanë patur asnjë lidhje me Ded Gjon Lulin as para vrasje, as ditën e vrasje, as nuk janë

takuar, as parë me sy në mes tyre. Lajthizaket nuk janë vra as për, liri as për burrëri, as për trimëri.

Nuk i kanë bërë asnjë shërbim kombit as Mirditës, por aq më tepër për ndonjë hije dyshimi për ndonjë

tradhëti të madhe. Ata janë masakruar nga serbët për hakmarrje, ose për mllevet e tyre që nuk

ngopeshin me gjak të pafajshëm, si nazoist. Dhe për arsyet që trajtuam më sipër. Lajthizakët nuk kan

pasur asnjë lloj arme me veti, siç i paraqesin ca të janë quajtur poet që çfardo gjë tjetër mund të jenë,

vetëm poet nuk janë, duke thurë vargje pa as një realitet, si vargu i një kënge që këndohet rëndom

nëpër dasma etj, një varg i kësaj kënge thotë: “…3000 vjet jam Orosh…” a nuk është ky varg një krijes

tallse, pse jo fallsifikuse e historis,dokumenta për Oroshin as për shqipërin nuk disponohen këtu e 3000

vjetë më pare. As prrall me mbret nuk mund ti thush, vetëm ndonjë etnolog a mitolog si Tirrtja helbete

mund ta përkrahë.A mos ka ndonjë lidhje gjaku me Tirrten e Oroshit! Lidhje për nga vesi i rrenave dhe

mundet të ketë. A nuk është çud për at që e mban vetën për poet? A nuk është një hiperbole tallse”?

Që nuk e rrok historia në as një aspect të krijimit poetike. Apo dikush tjetër, vargje të tjera për

Lajthizakët:

“…Ndue Kola e Zef Ndue Gjoka

Qesin pushk e dridhet toka

Ded Gjo Luli po rri njat…

Prenge Qup Deda rrin ne prit

Pushka e tij veq n ’shej tuj qit,

Ded Gjo Luli i ka lshue ni za

Ky Llesh Deda ashte kthye me pa.

Thote ku je or Bibe Marlula..”

Vargjet jan shkruar nga një Amarildo Vokrri. Injorimi nuk ka të sosur, se ata nuk kan patur as

një llojë arme me veti dhe se Ded Gjon Luli ka qënë vrarë një ditë më pare se të masakroheshin

lajthizakët. Po të kishin armë me veti ngjarja do kishte rrjedhë tjetë. Turp nuk ka fund,vetëm

duke rrejtur, se njëri gjuan në pushk në një anë e tjetri në një tjetër anë e më e keqja se këndohen

si këngë popullore me çifteli apo vegla të tjera muzikore. Për më gjatë do të gjeni dokumente dhe

fakte me shumicë duke lexuar librat: “OROSHI Kujtesë Historike për Krahinën e Mirditës” në 5

volumet,Trillimi vazhon dhe arrinë kulmin kur shkruhen gjëra pa as një lloj lidhje historike apo

me të vërtetën se: Lajthizakët kan shoqruar delegacionin e Dibërs me në krye Baftjarë Dodën

për në mbledhjen e Fanit me 26 prill 1911. E veteta është krejsisht ndryshe. Baftajar Dod ishte

kundër xhonturqve. Për të mos ra në dorën e tyre, si vend të sigurt e me bes kishte zgjedhur për

strehim Shtëpin e Marka Llesh Dodës dhe as një shtëpi tjetër në Lajthizë. Marka Llesh Doda ka

qenë shtëpi me rob shumë. Vetë prej shtëpis së tij ishin të gatshëm për të kapur pushkën e në

gadishmëri, siç i thon turqisht: “ hazër gjevap” në çdo moment. Prandaj nuk kishte nevoj për as

një tjetër njeri për ta shoqëruar Baftjar Dodën. Koliku, Tirrtja nr.2 e Oroshit, nëpër libra e

broshura shkruhet sikur njëri prej Lajthizakëve, Ndue Kol Pjetri, gjyshi i Kolikut na paska pasur

aktivitet të madhë patriotik, ka shoqëruar Baftjar Dodë e Isuf Dodën. Theksojmë se Isuf Doda i

vjetër, ka pas vdekur shumë vite më pare se 1915. Ndërsa, Isaf Doda i dytë ka qenë më 1915,

akoma i mitur, jo më shumë se 5-6 vjeç. Këto bëhen se kjo familje ka lidhje me Ded Gjon Lulin,

pjesmarrës në kuvene të mëdha. Në faktë se Isuf Doda ka marrë pjes në mbledhjen e Fanit, 26

prill 1911 dhe Nikoll Loka e ka gabim për arsye që thamë.Aktivitetin e Marka LLesh Dodës ja

atribojë Ndue Kol Pjetrit. Pytja, krejtë e thjeshtë: Cila është arsyeja që tallet me shtëpin e

Marka Llesh Dodës, se na i paska përcjell mikun e shtëpis së Marka Llesh Dodës, Baftjar

Dodën? A nuk është kjo një pandershmëri ndaj shtëpis Marka Llesh Dodës? Tirrtja nr. 2 ka

shkruar një libër “Lajthiza në Shtigjet e Historis”, botim 2020. Në këtë libër prej 99 faqesh nuk

bën tjetër vetëm duke përmendur Ded Gjon Lulin e Lajthizakët me në krye Ndue Kol Pjetrin.

Nuk len gjë pa shpifur e trilluar se Gjyshi i tij ka pas lidhje me patriot si Baftjar Dodën, Ramadan

zaskocin Qazim Likën, Mahmut Dacin etj. Mjafton të ju kujtojmë lexuesve se Mahmut Daci I

Kalizit, është e një brezi më përpara se emrat që përdorë. Të gjith ata që ka përmend bashkë me

Marka Llesh Doda me Baftjar Dodën në pranverën e 1911 ka qenë më se një here tek Preng Tuc

Doda në Fanë thotë, nipi i Preng Tucit Dodës, Preng Ndrec Tuci. Qëllimi është i qartë që

veprimtarin e Shtëpis Marka Llesh Dodës të ja atriboj Gjyshit të tij. Me anë të rrenave e

trillimeve, të nxjerrë gjyshin dhe familjen e tij, me vlera të mëdha patriotike.ja si thotë tirrtja në

vargje të sajuar për të rrejtë e fallsifikuar të cilat i venë në gojën e një të vdekuri, pra i shpifet, si

e tillë këto vargje përbëjnë një sakrilegj pët tirrten nr 2. Ka një problem se ai Shënon në fq 76:

një poezi historike e përdorur nga B. Doda. Nëse inicialet B. Doda e ka fjalën për Baftjar Dodën,

ose për një Bib Dodën që është Bib Doda Ndue Gjoka, sotë i vdekur. Në të dy rastet është rrenë

me bishtë. Ja vargjet:

Një poezi e përdorur nga B, Doda:

“Baftjar Doda me 100 rob

Me shpresë të zotit do t’i shetojë

Te Ndue kola do t’i çoj

Te Ndue Kola në Lajthizë

Se ka kullën në tre kate

Me tre kate me frëngji e dylbi,

Me gryk pushke e me allti,

Kam pushtuesi aty nuk hyj,

se barutti të gjithë i gri…”

Sipas tij, kjo poezi historike e përdorur nga Baftjar Doda.apo Bib Doda. Na paraqet ngjarjen si të

vërtet. Kjo rrenë e rradhës si gjithë të tjerat janë në propogandën që bën për të mashtruar opinjoni

se ja dokumenti (rrena), ky laper i pa shoq çfar nuk trillon. Këto vargje jan krijuar prejtij, askush

nuk i ka ndigjuar as përdorur. Një lloj siç ka vepruar me librin e tij “Ylber Mbi Lajthizë”, që ka

shtyrë që të riprodhoj rrenat e këti kolluku. Autori Gjovalin Ndoj shkruan të gjithë rrenat e këti

tirrtje nr.2. është çud për Gjovalinin se si e ka ulur vetën deri në këtë nivel. E vërteta është që

Baftjar Doda ka qenë mik tek Marka Lleshi. Ndue Kola nuk ka pasur as një aktivitet me Baftjar

Dodën e me Ramadan Zaskocin etj, as për një problem për fshatin, Oroshin, as për kombin,

përkundrazi fshati ka patur vetëm sherre prej tyre, të cilat i din të gjithë bashkfshatarët e tij. Të

gjitha këto të pa qena, fallco, trillime, ky është qëllimi, miqët e Marka Llesh Dodës, sipas

Kolikut nuk jan të Markut por të Ndue Kolës. Një që nuk ka ftyrë, nuk nxihet fare për rrenat që

bane. Po tek libri i Lajthizës Vështrim Historik në faqen 55 shkruan.“Kanë ndodhur ngjarje të

dhimshme për shkaqe vetëgjyqësie e bajraktarizëm dhe thashethemesh, gjoja për besprerje të (

Baftjar Dodës). Kjo alibi bëhet për të justifikuar ngjarjen nga prsona dashakeqës pa patur

informacion (për thelbin e ngjarjes).Ky bythaxhi, që bërlyket duke luruar rrena, Ky cinkarosh,

(druker), ky cubel, ky i çallamitur, ky domuz, elifmatrak, ky gaxho, që shpif për gjithëçka që

shkruan meriton gjithçka. Dikush do thotë se për këtë që po shkruajm jan ofendime. Për të tillë

ftyra këto nuk janë ofeza apo fyrje, por këto jan aq pak për ato çfarë shkruan kundër shtëpis

Marka Lleshit, për këtë robin meriton të shkruhet zi e ma zi. Ky meriton….!!!Sepse I meriton

plotsisht dhe me të drejtë, aryeja është se nuk ka ofez më të madhe që bën kundra shtëpis Marka

Llesh Dodës me gjith vllezërit e tij. Ofeza shpërblehet me ofezë. Baltosja e dashakeqsia vazhdon

edhe për ngjarjen e konfliktit ndërmjet fisit Margjini e D, Dod Lleshit të cilat kan ndodhur për

motive të dobta dhe për këtë janë bërë pajtime kanunore,…” Dielli nuk zihet me shosh. Ky kolik,

ky fallsifikues, mashtrus, kjo Tirrte nr2. Ky laper, vetëm njeri nuk mund të jetë me ato që

shkruan.E din mire ngjarjen. Sqarojmë për lexusin se: Shtëpia e Marka Llesh Dodës është djegur

nga forcat turke.Jan bër masakra deri dhe fëmijtë e djepit jan future për tu djegur. Vajza e Dod

Lleshit që ishte e vogël në djep, Rutë Doda tri here është future në zjarrë për ta djegur, por është

nxjerrë nga një grua e fmiljes, pastaj e kan rrokullisur në një bri në fund të oborrit. 300 bagti të

Marka Lleshit e të baftjar Dodës janë pjekur e zi në oborrin e shtëpis së Marka Lleshit dhe në

Kodër të Dodajve për 2 javë rrjesht.Sipas Ndue Skanës në librin e tij “Skanajt e Oroshit” thotë se

jan shkatrruar 40 koshere bletësh, por shprehimisht flet për këto masakra që cituam më pare.

Burrat e Shtëpis së Marka Llesh Dodës dhe të Baftjar Dodës i shikonin nga shpella e Baftjar

Dodës, me ta ka qenë dhe Ramadan Zaskoci. Kjo ka qenë arsyeja e jo bajrektarizmi i kolluk, i

këti koliku, i këti Tirrtje, i këti të pa ftyri që luron rrena në çdo kohë e tallet me fatkeqësit e të

tjerve. Shtëpia e Llesh Dod Përgjokës dhe e djemve të tij, dy here është djegur nga turku. Një

here në Lagje të Oroshit, me datën 22prill 1877 dhe të dytën here në Lajthizë, më 25 prill 1911

dhe dy here të tjera është djeg shtëpia nga Bajreku i Oroshit, rreth vitit 1882 – 1883. njërën herë

bajrakut i ka pri plaku i fisit Marka Gjergji dhe herën tjetër i ka pri Ndue Gjoni i Gjomarkut.Ky

kolluk, ky Kolik nuk e di se çfarë ere ka baruti se po ta dijë nuk rrenë, nu fallsifikon, nuk shpif,

nuk trillon. Qëllimet dashakeqse janë të tijat. Iformacion lexuesi ka me bollik tek “Oroshi Kujtes

Historik..”. po kolikut i djeg prandaj e quan baltosje. Ndërsa Dod Lleshi nuk është vra për motive

të dobta, por për cubni. Arsyeja: Kushrini i Ndue kolës, që nuk kalonin më shumë se në tre

brezni, për të mos lënë trashigimtarë, se trashigimtari ju merte gjysmën e tokës, e detyruan… që

të lëshoj gruan. Për të justifikuar veprimin thane: e kemi lëshuar se vetë me e mbajtur për Dod

Lleshin. Sipas Kanunit do të kishin vra Dodën dhe Gruan. Por këto ishin shpifje. Pas këtyre

thashethemeve, Doda e ka marrë në derën e prinve të saj, pas është lëshuar, e ka marrë tek Gjergj

Keq Rajta në Krej – Lurë. Kjo jo për tjetër, por me qenë se i krijuan thashetheme, e bëri për

cubni. Doda është vra pas një viti. Po të ishte bër për çeshtje banale, nuk do të ishte marrë gjaku.

Gjakun e Dodës e kanë marrë dy cubat e shtëpis së tij, vllai Ndue Lleshi dhe i nipi Gjon Marka

Lleshi, tri orë pas vrasjes së Dodës. Ata kan mbetur gjakë për gjakë. Problem është mbyllur sipas

KLD dhe nuk ka vënë as nuk ve kush feregje për atë punë. Dod Lleshi nuk ka pre për para as një

brenda në shtëpi të tij, por as një herë, nuk ka vra njeri as në gjumë, nuk ka vra as një duke pirë

ujë, nuk ka qenë udhëheqs kavanesh. Dodës kur do që i ka ra e keqja, e ka luajtur pushkën si në

karadak, si një më i miri i shtëpisë së tij dhe i tërë shoqëris kudo që ka jetua dhe punua. Poeti

Gjovalin Dushi i ka thurë këto vargje:

Si Dod Lleshi s’lind ma shoqi i tij

N’dash për cub, n’dash për trimri

N’dash si burrë, n’dash salltanetgji

S’gjendet në krajla, as n’kapidana

Burrë ma të pashëm s’ka lind nana

Këtë ralitet nuk mundet ta zhbëjë jo tirrtishtët, por as një njeri. Për më shumë lexo: “OROSHI

Kujtesë Historike për Krahinën e Mirditës. Shtëpia e Dod Përgjok Pjetrit në lagje të Oroshit. Vol.

i V). Gëte, për veset e kryesisht për mashtruesit thotë: “Unë i kam të gjtha të metat e botës, por

nuk kam dy prej tyre: nuk jam mashtrus dhe nuk jam mos mirnjohës”. Mashtrusi nuk len gjë

pabërë, është sëmundje. E vërteta është krejtë ndryshe.nga çfarë shkruan tirrtishtja për shtëpinë e

tij. Në libri e tij Lajthiza në shtigjet e historis ka shkrua rrena për familjen e tij, por ka përmendur

dya tre veta sa për të thane, e rrena të tjera që vetëm ky tip din ti krijojë, sepse nuk ka çfarë

shkruan për shtëpin e tij. Këtë libër do ta trajtoj një here tjetër më gjatë, të gjitha rrenat që trajton

në të. Ndue Kol Pjetri nuk ka pasur asnjë aktivitet tjetër vetëm ka bërë punët e shtëpis së tij si

kushdo fshatarë tjetër. I vetëmi aktivitet i tij që e kemi theksur dhe here të tjera, ka qenë se për

marrinat e bëra brenda trungut familjarë, jo më të largët se në 3 brezni; ka vrarë kushrinin e tij

Kol Dedën, në hije të një dardhe kur po flinte gjumë, për llogari të axhës së babajt të tij, Marka

Gjergjit. Në një rastët në shtëpin e Kolajve, Zenel Doda ju ka thanë: “ju si shtëpi kini vra një

njeri duke pi ujë, ( fjala ishte se kishin vra Ndue Buçën duke pirë ujë tek Lugjet e Nënshejtit).

tjetrin e kini vra në gjumë, (Fjala ishte për Kol Dedën ) sikur dhe një ta vrishit duke ba mutin, do

ti kishit vue maje pushkës e burrënesë.” Shtëpia e tyre ka vra Marka Gjergjin vetë për pare. E ka

vra I kushrini, jo më larg se në tre brezni. A ka ma marre se këto. Imarrumi del e rrenë e

mashtron e fallsifikon në ktë mënyrë. Këto janë bamat për të cilat mundohet ti mbuloj duke

thurë rrena e didirame që shkruan. Këto futen vetëm tek marret, pabesitë të cilat i denon KLD e

gjithë njerzia herët e vonë. Kulmi i trillimit është kur ideatorët e sponsorizusit e këtyre rrenave

kanë realizuar një permendore prej guri e cila ka kushtuar 15 mij euro vetëm, pa llogaritur

shpenzime të tjera. Mashtrime në organet drejtuse në Bashkin e Rrëshenit, tubime, kumtesa etj.

Në një broshur pregaditur për tubimin e bër me rastin e prurimit të përmendores së Guritë cilën e

kan quajtur “Guri i Besës”, në të cilën jan shkruar emri i Ded Gjon Lulit, Pastaj vijnë emrat e

Lahtizakëve me në krye Ndue Kol Pjetrin. Po në këtë broshur janë botuar ca vargje të

sponsorizuara në ndihmë të trillimeve. Të gjithë kumtesat e mbajtura kanë qenë në tevdil hava,

në mbështetje e të trilimit e fallsifikimeve. Aktivitetin e përurimit e kan pagëzuar me titull:

KUVENDI I “GURIT TË BESËS.” Ku kanë marrë pjesë gjithë udhëheqja kryesore

administrative e Bashkisë së Rrëshenit, Kryetari i Bashkësis me shumë të tjerë. Duke u

mbështetur me sa kemi trajtuar më sipër dhe në dokumenta të tjer, realisht ky kuvend me polot të

drejtë pëfaqëson GURIN E RRENËS dhe KUVENDI e RRENAVE. Maja e majave është se në

këtë RRENË marin pjesë Shoqata: “Mirdita e Bashkuar” dhe KRYETARI I KËSHILLIT

BASHKIAK MIRDITË, ME VENDIM NR. 50 DATË 24. 0. 2017. Në mbështetje të ligjit 139/

2015, Për vetqeverisjen vendore. Pra e kan zyrtarizuar RRENËN. Ta kenë për turp të gjith ata

shtetarë që aprovoj rrena në diellë. Do të vij dita që një ditë do të tërheqin këtë vendim. Por dhe

ata malsorë që marrin pjesë nëpër aktivitete rrenash të sajuar nga njerz të pa ndergjeshëm, rrena e

vetëm rrena. Ky gurë që për nga realiteti historik , vendi ku është vendosur është jashtë të gjitha

kriterev shkencore. Në raste të tilla për të nderuar të rënët, vendoset ose në afërsi të vendit ku

kanë rënë dëshmor, ose në një qendër qyteti apo fshati, por jo në rrugë, shumë larg të pakten mbi

20-30 km. nga vendi ku kan ra lajthizakët Me pa asnjë medyshje për ata që përqafojnë të vërtetën

ky quhet GURI I RRENËS. Në këto broçkulla të pa vërteta merr pjesë dhe sheti. Ta kenë për

turp ata që janë mashtruar nga ky kolik, kjo Tirrte e pa pare deri më sotë. Ata që janë mashtruar o

duhet të bëj nryshimin e tër veprimeve të kryer në emër të shteti ose të prnojnë botrisht se jan një

lloj si ky kolluku. Shtrojm një pytje. Si ka mundësi që të mashtrohen me rrena gjithë këta zyrtarë

e më gjërë? Kuptohet janë dhënë para të cilat i ka sponsorizuar bisnemeni i Tirrtes nr. 2, të

Oroshit, që e ka shkruar në enciklopedi Ja deri ku arrin trillimi, mashtrimi, fallsifikimi, e pa

vërteta, rrena, kryetar i të cilave është Belzebuli,Tirrtja nr.2 e Oroshit. Kjo injoron gjakun e

dëshmorve të Lajthizës. Injoron figurën e Ded Gjon Lulit, njëkohësisht vetë ata që kanë marrë

pjesë në këtë trillim. Do ju kujtojmë një sentence popullore.

“Pjetër Frroku në Shkorret

Thotë për marre nuk kam dert/

Se e kam pasur tash treqin vjet

E s’ka burrë me ma hek”.

Le të jet një apel për organet vendorre të rrethit të Mirditës, për pjesmarrsit në një trillim të tillë

historik. Fallsifikimi i historis, tjetërsimi, injorimi i të vërtetës. Shkrime e monografi për grupe të

caktura njerzish, familjesh dhe indivit që veshin me merita të pa vërteta që nuk i kan patur asnjë

here, pa as një dokument, vetëm duke sajuar gojdha e tregime në emër të dikujtë që nuk janë

thënë ndonjëherë, më i miri apo e mira bëhet në varsi të parave ( Lekëve) që disponon

sponsorizusi.Të gjitha këto sideomos pas viteve 90, në shqipëri në përditshmërin e jetës jan bërë

të zakonshme. Një veprimtari e tillë injoron, heronjë e popullit, dëshmorët, gjakun e sakrificat e

tyre, injorohet Kombi, injorohet Shqipëri. Për Tirrten nr. 2. Të gjitha fallsifikimet shpifjet si për

çdo ngjarje dhe në fjalorin Enciklopedik të Mirditës janë shkruajtur në substance vetëm rrena.

Kjo qenka enciklopedi, turp e fqja e zezë për ata që kan caktuar sit ë tillë. Më e mundshmja është

e dhe ata jan si ky. Tirrtes së Lajthizës për ti bër maje mullarit të fallsifikimeve dhe rrenave të tij,

besoj se së shpejti do të kushtoj një këngë me tërë rrena. Kënga do bajë buj të madhe tëk ata që I

prkasin vesit të rrenave. Jam kurjoz kush do jetë bashkërrenacaku I vargjeve që do krijojë dhe

këngëtari I cili do këndoj këto rrena. Paraja bën gjithçka. Do të perifrazoj një ngjarje: “Një

person kishte shkuar tek një i pukjanë, rapsod që krijonte vargje këngësh, kjo ngjarje është e

vërtetë jo barsaletë, ka të ngjarë tek Prenush Gega ose ndonjë tjetër. Ka qenë koha e Zogut ose

më përpara, dhe i thotë se dua me krijua një këngë. Rapsodi i thotë: - Po më thuaj çfarë historie

ke. Ai i përgjigjet: - Jo nuk kam asnjë histori, veç due me ngre (bërë) një kangë për vete. Aty afër

ishte një vijë ujë, rapsodi i thotë: - Shko deri tek ajo vijë ujë dhe hajde këtu prap. Ai shkojë deri

tek vija e ujët dhe kthejë. Këtë veprim rapsodi i thotë bëne tri herë gjithsej. Pasi veprimin e bëri

tri herë rresht. Rapsodi i thuri këto vargje:

- Or ti djalë që shkonë ke vija.

Ti nuk vlen as dy kakërdhia.

Në këtë mënyrë bëhen falsifikimet historike, brezat që do vijnë do i lexojnë e mund t’i marrin

për të vërteta. Të tillë shkrime ka shumë, sidomos në vitet e demokracisë. Në këtë kohë

mbizotëron një pushtim i vërtet i lajmeve të rreme, që skualifikoinë të vërtetën deri në

nivelin e një opinioni. Kjo ka ndodhë më ngjarjen e vrasjes së Ded Gjon Lulit e 7 Lajthizakve

në Orosh të Mirditës. Kjo Tirrte nr. 2 e Oroshit është më madhështor në tër tirrtishtet e Shqipëris.

Pikrisht me realizuar këto tirrtishet dhe me vendos Gurin e Rrenës e ka vendosur emrin e P

Lleshit që e ka mashtruar për ti marrë 15 mij EURO dhe përveç të tjerat që janë dashur për gjith

aktivitetin që është bërë. Por në Enciklopedi nuk maron këtu. Tirrtja nr 2 e Oroshit, bashkë me

finacusin për Gurin e Rrenës, që së pakti kanë arritur afersisht tek 20 mij Euro, që të dy nga

Lejthiza. Me të till figura ka në Encilopedin e Mirditës dhe janë autor të saj!!! Një gjë është e

vërtet për ata Tirrtishta që kan shkruar Enciklopedin se, me këta dy persona kanë injoruar jo

Enciklopedin, por gjith fshatin e Lajthizës. Lajthiza ka patur burra që jan njohur jo vetëm në

Lajthizë e Orosh, por dhe në krahina të tjera si Marka Llesh Doda, Frrok Llesh Doda, Mark

Çoku, Zef Skana, e të tjerë. Këta dy fiksha që jan vendosur në enciklopedi, në fshatin e Lajthizës

nuk i kan ulur as një here në sofër me burra, mundet në sofër me fëmijë.Të dy nga opinjoni i gjër

shoqëror janë akuzuar vetëm për spiunë, ka mundësi që ta kenë kryer dhe akoma e kryejn më së

miri këtë detyrë dhe sotë. Por Tirrtja nr 2 e Oroshit, ky kolik, ky fiksh nuk maron me kaqë, në

historikun e Lajthizës mundohet të justifikoj poshtërsit e familjes së tij dhe rezikun që kan pësuar

bashkfshatarët e tij si dhe të tjerë jashtë fshatit. Por nuk i përgjigjet pytjes se përse e vrau Gjok

Marka Çunin, kotë? në tërë mënyrat që thamë më pare ka arritur të bëj dëshmorë, xhaxhajn e tij,

Gjin Ndue Kolën se është vrarë duke luftur.Realiteti është krejtë ndryshe, e vërteta është se ka

qenë burrë i mire, por nuk ja len eshtrat rahat i nipi Tirrtja nr 2. Ngjarjen reale na ka treguar në

vitin 1996, në prezenc të Pjetër Gjon Ndue kolës, vllajt të tirrtishtës nr. 2, Marka Nikoll Boçi prej

Shëngjinit të Fanit që vonë pate jetuar diku në rrethinat e Lezhës. Në një kafene, në podrum

Pallatit të Kulturës në qytetin e Laçit Kurbin. Unë duke mbajtur shënime për ato që thotë, Marka

Boçi shprehet: “ Kam qenë bashkë me Gjinin Ndue Kolën dhe më është ankuar në darkë se nuk

më len një gjë për të fletur gjumë dhe ka vra vetën atë natë. nuk e ka vra njeri.” E ka shënuar në

Enciklopedi në fq. 280, si Dëshmorë.realiteti partizan po, por jo deshmorë. Kjo është një rrezik

dhe si e tillë nuk duhet përgojuar siç bën nipi i tij. Po në këtë fq.280. Tirrtja nr. 2, ka shënuar si

dëshmorë vllain e tij Ndue Gjon Kolën. Në substance për çfarë shkruhet për të, është pothuajse

krjtë ndryshe. Ato që do citoj më poshtë i dine e e kan thanë të gjithë burrat e vjetër të

Lajthizakët, kur kam pytur për kët problem. Ata më kan treguar: Fillimisht Ndue Gjon Kola në

moshë të re bën një gabim të pa falshëm duke luajtur rolin e një një ndërmjetsi, shetë vajzën e

një bashkëfshatarit të tij, duke qenë dhe fis me të.Shitjen e bën kundrejtë një pistolete dhe sipas

Marka Çun Topis (Marka Gjok Çunit), prej Shëngjini të Fanit, (Djal i Gjok Marka Çunit që ka

vdekur në demokraci) dhe 20 napolona flori.Me këtë veprim ka sjell mjaft pshtjellime,

lajthizakëve, ju ka shkaktuar shumë dhimje të mëdha, të vdekur, e shtëpi të djegura, 5vrasje janë

bërë dhe jashtë fshatit. Ka të ngjarë që dhe viktimat e shtëpis së tij të jenë pasoj e kësaj ngjarje.

Për më shumë lexo. OROSHI Kujtes Historike për krahinën e Mirditës,vol. II. Për këtë arsye

është burgosur, por duke punuar më vonë për llogari të pushtetit popullor nëpër terrene të

ndryshme si punonjës tereni. Nuk ka qenë zevends komandant i Postë Komandës së vendit në

Kalivaq. Aty ka punuar si sekretarë dhe indiden(magazinjer) babai im Pjetër Dod Lleshi, i cili

thonte se komandant ka qenë një burrë prej Proseku dhe të gjitha punët i konsultonte me mua,

nuk bënim punë pa pytur njëri tjetrin, për këtë më kishte caktuar Badhok Biba, që të qëndroja

besnik. Ndue Gjon Kola nuk ka qënë as një here zevëds komandant në Postë komandën e vendit

në Kalivaç.E kam pytur shumë herë dhe më ka treguar: “pasi kemi shkuar së bahku me pa një

bashkëfshatarë që i kishte rënë sëmundja e Mores (sëmundje, infeksion i sistemit nervor, por që

është dhe ngjitëse dhe njeriu dhe vdes nga kjo sëmundje). Në këtë rast është sëmurë nga kjo

sëmundje, pas 3-4 ditësh kemi shkuar bahkë deri në Kalivaç. Ai pastaj ka shkua në detyrën e

vetë. Ai punonte në terren, here në një vend here në një tjetë. Ai vinte e më takonte shpesh kurë i

binte rruga asaj ane.pasi jemi ndarë në Kalivaç nuk e kam pare ma. Pas një jave ka vdekur prej

sëmundjes së mores. Nuk e ka vra as shituar as kush. Varrimi është bërë në Lajthizë. Po këtë më

ka pohur disa here dhe Preng Zef Lleshi dhe lajthizakë të tjerë. E vërteta duhet thënë: partizan

po, por jo dëshmorë. Pjetër Dod Lleshi fliste shumë mire për Nduen Gjonin. Ai thotë se ishte

njeri i shkathët dhe i hecte fjala. Në fq nr 283, të Enciklopedis është Tirrtja nr. 2, Nikoll Kola.

Truri i këti njeriu është ushqyer me dituri në bankat e shkollës fillore, qou e rrëzou, ndërsa të

gjitha hkollën 8 vjeçare e ka marrë afëfe( pa e bërë hiq) shkollat e tjera nuk është ulur në bankat

e shkolles, vetëm shkollë nate e me korrespondenc,ka mundësi si 8vjeçaren.nga që mund të ketë

kryer detyra të nëndheshme. Sa për detyra si koha e atyre kohëve, karrocier antar i Biros Politik,

apo koperativiste, brigadjere antare e Birosë Politike. Në faktë kështu është dhe sotë. Plehrat

gjithmon e mbulojn token, ndryshe nuk mbin bare që të ushqehen bagëtit. Sa për ato që ka

shkrujtur mjfton të përmendim disa tirtishe të tij: në Historikun e fshatit Lajthiz , sjell një rrenë të

pa imagjinushme. Këtë rrenë thotë se ja ka treguar daja i grues tij, Zef Hasanit. Rrena ëstë kjo: se

në luftën e pare botrore, në lajthizë gjatë vjeshtës së vitit 1915 dhe në tremujorin e pare të 1916,

kan qëndruar në Lajthizë dhe i kan ushqyer, mire pritur dhe në fund i kan përcjell deri në kosovë.

Se janë zënë rob në Mirditë, në bjeshkët e Oroshit, 300 sërbë dhe një oficer sërb Dragomir Radiç

të cilët na qenkan mirpritur. Sa për kujtesë, problemet politike dhe ushtarake të kohës kanë bërë

që gjatë muajt Dhjetorë të 1915, Mreti i Serbis Aleksndri, që nga Prizëreni e deri në Vaun e

Dejës, san ë vigj sa kalur në Kal ka bërë 28 ditë gjithsej pastaj ka përfunduar në Karfuz etj, i

shoqruar nga eskorta e tij dhe me gjithë pasuri. Ku as një pushk shqiptare nuk gjuajti në të.

Trmujori i pare i 1916 nuk ka pasur këmbë serbi në shqipëri, ajo deri në Shumbin ka qenë e

ozurpuar nga austro-hungarët. Pastaj Lajthiza në atë kohë ka qenë vetë 7 familje, të cilat nuk

mund të mbanin 300 serb, kjo njëra anë, ana tjetër, nuk është dëgjuar nga asnjë burrë në lajthizë

një ngjarje e tillë. A mund të besohen kjo?!!! Unë nuk e di a ka vdek apo jo Zef Hasani. Në se ka

vdek ja vesh ati vetëm që të jetë në letër si rrenë e rradhës për të shpifur akoma më shumë. libri

ka kaq shum rena sa dikur në orosh ka qenë një Ndreca i shqeptë dhe ky shikonte shpatullat. Në

tre gjëra ndodhte që njëra i dilte. E i thonin: “hajde o Ndreca i shtjept, 2 rrena e një e vërtetë.” Po

këti nuk i del as një e vërtetë.Ky nuk dine tjetër vetëm të uluroj si ujqërit, vetë rrena as një të

vërtet. Për rrenat që kurdis për Lajthizën do të shkruaj një here tjetër. Në: “Enciklopedi pellazgo

– iliro – shqiptare” 2020. Do jetë humbje kohe për çfarë shkruhet në ketë libër. Kur nuk din se

çfarë është enciklopedia e njëkosisht gjëra që janë kopjurn nëpër libra e gazeta e fejsbuk,tërë

plagjiaturë. Sikur të jetë me të vërtet një burrë me njohuri shumë të gjëra që të realizoi një

enciklopedi të tillë. Kur nuk din se kush jan ilirët as pellazgët, për mos të ju vij çudi se nuk din

as gjë për Shqiptarë e për krahinën e tij. Antar i akademis së Nju Yorkut. Habi e madhe dhe për

këtë akademi që pranon në rradhët e saja antarë që nuk dine as një gjuhë të hujë, por as shqipën

ashtu siç duhet. Rrumpallhane në mejhane, tallava me çërvish, mish iriqi apo pse jo dhe breshke,

i gomarit flori për ujkun. Jo vetëm është turp ti lexosh se janë fund e krye rrena e me gabime

trashanike konceptuale e shkencore, shkrimet e tija. Mjafton të lexoni “Studime Historike

Enciklopedike” në të cilin nga 500 faqe, 496 faqe, në fund të çdo shkrimi i shënon se jan të

kopjura nga fejsbuku dhe vetëm të vitit 2019, 6 faqe ja ka kushtuar për Ded Gjon Lulin dhe

xhaxhaj (axhën) e tij Gjin Ndue Kolën dhe vllajn e tij, Ndue Gjin kolën dhe një foto Guri i Besës

(që meriton të quhet me tërë faktet e sjella më pare, Guri i Rrenës). Pra është shkruar sa për

të future njerzit e tij, që të formoj një opinjon të rremë. Qëllimi i librit është vetëm që të shënoj

njerzit e tij, agjë më shumë, sepse dikush edhe i beson këto rrena. Në fund të fundit mbetën në

histori… Këto janë librat që shkruan, vetëm Tirrtisht. Po sjellim në kujtes dy gjëra krejtë të vogla

në dukje por…: 1) kur shkruan për Kuvendin e Arbërit në Mërqi të Lezhës në një nga shkrimet e

tija: merre gjithë artikullin e botuar nga një gazetare e mirnjohur, Lindita Koka dhe pa asnjë

ndryhim e boton në libër. 2) në një vend djetër

Në “ Refleksione Historike” në faqen 126 Shënon Ndue Kola Dëshmor i Atdheut, duke i

atribuar gjëra të pa qena gjyshit të tij, të cilat i kamë sqaruar më pare. Pastaj pas tij shënon në

faqen 128 Gjin Ndue Kolën dhe në faqen 129, Ndue Gjon Kolën, për të cilët kemi folur më

pare, Në shkrimet e tija shkruhen gjëra që ndoshta janë të gjitha të stërthënë, për të 15 –tën

here, ose më shumë.. Të gjitha ato që janë shkruar në libëra janë përsëritur me dhjetra

here nga mediavist të tjerë. Në të gjitha ato që shkruan jo vetëm se ka rrena me thasë por

dhe gabime konceptuale të pa falshme, me të cilat injoron vetën. Për ato çfarë thotë ky

kolluk, kjo Tirrte nr. 2. Ky kolik tregon shenja se është njeri me neuroz, një narcist i pa pare,

që duhet të kurohet. Ja disa prej tyre:

“Refleksione Historike - Shqipëria dhe Mirdita”, në faqen 270 shkruan:

“Për të përmirsuar trashigiminë kulturore nga rrënimi, Abati zgjedh pikërisht ritin

e vendosjes së hirit, i cili një formulë paralajmëruse të marrë nga tradita e lashtë:

‘Kujto që ky hi zë, dhe në hi do kthehesh’. Këtë paralajmërim abati e bëri me shumë

finesë për t’u kujtuar bashkombasve të tij mesazhin e Apokalipsit”. Ky Kolik, Tirrte nr.

2 e Oroshit fjalën e ka për Abat Prend Doçin, me atë që shkruan, injoron abat Pren Doçin, se

vetë është i injorur, duke i veshur rrena të tilla, budalliqe që është turp ti thotë një bari

lopësh. Një indivit nga fiset indigjente, fjala vjen një indivit nga Kolla-t e Andeve të

Amerikës që flasin gjuhën ajmare mund të thotë gjëra të tilla e sollëm këtë shembull se

Tirrtja nr. 2 e Oroshit e ka mbiemri Kola, që pothuaj se i njejtë(që përkon, por nuk ka lidhje

fare) me Kolla të ktyre indigjenve. Vetëm se në personalitet, ky fis Kollat shquhen për

agresivitet, ndërsa, Kola, tirrtja nr. 2 e Oroshit është shumë agresiv në rrena të pa fund.

Ose ndonjë indigjen i Guines , nga Marind Animët e Gujnes së re që kan një culture të

veçantë që janë të përqëndruar rreth Kulteve të homoseksualitetit mashkullorë…

Burneos, të Afrikë Qëndrore, apo të amazons, mund të shprehet për abat Prend Doçin si

tirrtja nr. 2. Këto i shet si përcjellje historike. Një njeri që rrenë tërë jetën, fallsifikon,

trillon, nuk mund të jetë tjetër vetëm një Belzebul, një djall i vërtet kundra fesë së Krishterë,

kundra Jezukrishtit, kundra Zotit të Gjithëpushtetshë, kundra kishës Katolike. Për ata që e

njohin fenë katolike, për tërë priftërinjët kudo në botë që shpallin fjalën e Ungjyllit, fjalën e

Krishti, fjalën e Hyjut, do të gajasen me gjëra që shkruan kjo tirrte nr.2.Në kujtesë po sjellim

një faktë konkret.kjo është një sakrilegj që I shpifet një të vekuri, në rastin konkret , Abatit

Pren Doçi. Në kohën e të është quajtur socialize tirrtja nr. 2, shkruantë letra, me të cilat

rraportonte një fshatarë të vetin që ishte moshatarë me të, Kol Skanën, për asgjë tjetër vetëm

për egoizëm. Donte që ta bënte të prekur, me biografi të keqe, për ta mposhtur, krejtësisht për

inat, vetëm për të prishur punë. Letrat i shkrunte dhe në fund vinte emrin e Gjin Nikoll

Lleshit, jo vetëm emrin, por dhe firmë e tij. Problem shkoi në ngatres, në mes familjes së

Gjin Nikollit dhe familje Kol Skanës. Gjin Nikolli mori xhaxhajn e tij, Frrok Llesh Dodën

për të shkatruar mosmarrveshjen, për ti bërë ben sipas zakonit në Ungjyll. Fati deshi që kur

shkuan me bërë be tek shtëpia e Kol Skanës, këta e kishin zbulua autori që shkrunte me emër

e firmë fallco e ky ishte Nikoll Kola dhe beja nuk u bë, mosmarrveshja u shua. Gjithë të

zezat mund të thuhen për këtë njeri që është kundra Jezusit, kundra Ati të gjithësis. Kundra

së vërtetës, kundra fshatrve të ti, kundra historis, për rrjedhoj kundra krahinës e Kombit

Shqipëtarë Ky lloj lejohet të shkruaj Enciklopedi për Mirditën!!! Turpi nuk ka fund!

Këta individ duhen të vihen në prove: jo para litarit, por para mullarit të bari, o ta

hanë barë, o plumin ballit. Por jo se ka shpirtë dhe gomari, e përderi sa kan shpirtë,

jeta ka vlerë, pse jo dhe gomari. Të tillë janë autorët e Fjalorit Enciklopedi të Mirditës.

Këta autorë kanë vënë emrin e tyre në Enciklopedi. Në nciklopedi janë vendosur emra prej të

cilve kan patur përfitime personale e lidhje e njohje familare. Ja kjo shitet për enciklopedi

për Mirditën. Kjo është ajo që është pagzuar libri FJALORI ENCIKLOPEDIK I MIRDITËS,

kjo është të tallesh me vlerat e Mirditës.

Në faqen 498-499, të Enciklopedis, Nikoll Loka shkruan : “ ndër të tjera Mbiemri Duka është trashiguar

në breza dhe ruhet edhe sotë si emër fisi dhe si mbiemër në Përlat.” Por dhe në faqen 300 të

enciklopedis, shkruan: “Kulla e Dukës vjen në gjurmët e një kështjelle që sundimtarët Përlati-Dukagjini

ndërtuan jo larg saj. Mbiemri Duka është shkurtim i mbiemrit të njohur Dukagjin. Ndër princat Dukagjin

të kthellës, i pari përmendet Tanush Përlati - Dukagjini, i cili kishte dy djem, gjenëralët Pjetër

Duka(Perlati) dhe Gjon Duka(Perlati). Kulla sjellë në kohë perjudhën e lavdisë së kësaj familje.” Len

për të kuptuar se kjo familje është si pasardhëse e familjes së Dukagjinve. Këti problemi i mëshojnë dhe

të tjerë, si Nikoll Toma me shokë. Gjë e cila nuk ka as një dokument që verteton një gjë të tillë. Të

shohim konkretisht këtë problem.

Dukagjinët kanë patur nje shtrirje ne territore te medha ne Shqipëri. Të gjtha të dhënat të qojnë

se dukagjinet, para se të shtriheshin kastriotet ne zonen e Krujës dhe te Kurbinit, ne ndonje pjesë

te ktyre zonave, te kene patur si vendebanime e zotërime dukagjinet.

Ne nje këndvështrim historik te mundshëm, ne dokumentat historike, qofte të Historisë se

Shqipërise, por dhe nga studjues te ndryshem, eshte evidentuar se pasardhësi i Tanushit te dytë

përmendet si sundues i Perlatit (ne Mirdite), ne vitin 1402. Ky pohim verteton iden se Dukagjinët

kan pasur dy mbiemra pasi ne Historinë e Popullit Shqiptar, botim i Akademisë se Shkencave te

Shqiperisë, Instituti i Historisë, volumi i pare, botim Tirane 2002, fq 308, shkruhet: “Dukagjinet

kane pasur edhe nje mbiemër të dytë, Perlati, qe eshte përdorur vetëm një herë, në një dokument

te vitit 1402. Nëpërmjet shqyrtimit te burimeve historike njihen dy degë fillestare te pemes

gjenalogjike te Dukagjinëve, te cilëve ende nuk u dihet prindi i perbashket”. Por dhe nje fakt

tjeter me mbiemer perlataj na e tregon Theothor Ippen, i cili shkruan: “ Një orë në veri të Lezhës

(Alessio) në bregun e djathtë të Drinit, ndodhet fshati i vjetër Balldren, i cili përmendet qysh në

fund të shekullit XIV si pronë e familjes Dugagjini. Kisha e Balldrenit është një ndërtim i vogël

romanik. Në faqen e jashtme të murit të apsidës, në lartësinë 2m është murosur një gur me

mbishkrimin e mëposhtëm:….Ano D(omini) M[C]CCCLXII+Mem(ent)o D(omi)ne famul(or)um

tu(or)u(m) Perlafarum cum o(mn)ib(us) suis am(icis) (Ky eshte sipas Ipenit perkthimi i

mbishkrimit te gurie te varrit - Ll. P). Ky gur shënonte padyshim një vend varrimi. Familja së

cilës ai i përkiste, quhet Parlafaj, vit i ndërtimit jepet 1472. Kemi përpara një nga të dhënat e

pakta prej kujtesës historike të Shqipërisë. Në malet në lindje të Alessios, 10 orë larg saj ekziston

një fshat me emrin Perlataj…….Emri i gdhendur ne gure tingëllon në të vërtetë perlataj, por ka

mundësi të ketë qene ndonje lajthitje e gurgdhendësit te pa arsimuar, ose ndonje variant tjeter

shqiptimi, kështu qe ai vendvarrim do t’i kete perkitur familjes Perlataj. Ne vitin 1472, kur u

vendos ky gur, Balldreni ishte ende nen sundimin e venedikasve dhe i gjithe vendi i krishtere”

(Theodor Ippen, “Shqiperia e vjeter” Tirane 2002, fq. 2001 - 203).

Duke marre si dokument atë çfarë thote Marlin Barleti se ne mbrojtje te kështjellës se

Sfetigradit me 1449, komandant ishte Pjetër Perlati, historishkruësit e Skendërbeut permendin

dhe një Gjon Përlatin. Le te ecim pas së vërtetës e cila eshte: familja e Dukagjineve ne mesjete,

rreth fundit te shekullit XIV e fillimit te shekullit te XV, ka patur zotërimet e veta ne Kruje dhe

krahinen e Kurbinit. Argumentat janë këto:

1- Th. Ippen mbishkrimin e varrit ne Balldre te Lezhes tek kisha e Shën Prenës, për

Perlatajt e Dukagjinve gabon kur e lidhë me krahinn e Përlatit në Mirditë dhe e quan një lajthitje

të gur gdhensit, dhe nuk është degë apo vetë Dukagjët. sepse Perlati i Mirditës nuk ka nje vend

te veçantë si toponim qe quhet Perlat e qe nga ky vend te kete marre emrin fshati Perlat.

Regjistri i kadastrës osmane i vitit 1467, perveç te tjerave përfshin dhe anën jugore te Mirditës.

Ne vilajetin Vraka ( Uraka) del emri i vjeter i Perlatit, i shenuar me emrin Diriçi. Ne listën

e emrave te identifikuar, Davit Luka shenon: Diriçi Perlati (Mi), emri i vjeter “Diriçi”

(David Luka.Studime gjuhsore. volumi VI, Shkoder 2001. fq157).

Diriçi brenda fshatit ose nje pjese e vogel e fshatit, ose ndonje familje. Gojëdhanat e

banorëve vendas per emrin Perlat, ne përgjithesi perputhen me nje ide se të Spatës qe pret

dru, i thone latushe. Vendi ka qene i mbushur me dru te shumta, ka qenë pyll i madh. Ne

këtë vend kanë pre dru me latushe. Ata lidhin keta dy terma, pre dhe latush dhe nxjerrin

emrin prelatush e nga ky nxjerrin prelatus, e prej ketej emrin e fshatit Perlat. Nje etimologji

e tillë nuk te mbush mendjen, jo vetem se eshte gojëdhënë, por me pere dru me latush eshte nje

veprim qe behej ne çdo pyll dhe pyll ka patur kudo e jo vetëm ne Perlat te Mirdites. Dokumentet

vertetojnë se etimologjia e emrit te fshatit Perlat te Mirditës vjen nga fjala prelate, qe

identifikohet me prone e familjes së perlatve. Këtë na e provonë dokumenti i cili përcaktom

qartë se otomanët ju a kanë dhënë për promë atyre që kishin ndërruar flamurë, pra jane kthyer më

pushtuesit otoman ose rënë nën sudimin e tyre dhe pikrisht Perlatëve që janë kthyer me

pushtuesit turq,ose rënë nën sundimin turk e thotë “Edhe fshatrat e katundet e tjera të

kastriotit, të djegura aq shpesh, i u dhanë njerzve që kishin ndruar flamurë: në Urakë u

vendosen dy Perlate dhe një Vrano ( Uranidi)” (referenca e Pulahes, lufta 362. Oliver Yens

Schmitt. Skenderbeu, Tiranë 2009, fq. 250 ) Me qene se kemi te bejme me një krahinë te tëre,

toponomi perlate e ka marrë emrin pikrisht si pronë e familjes Perlati. Ne duhet të kërkojmë

se ku e kanë qendërn e banimit familja e Perlatëve. Pikërisht nje qendër banimi e nje familje me

mbiemrin Perlat. E kjo do te jete qendër e banimit e familjes se dukagjinëve me mbiemer te dytë,

qe shenon në Historinë e Shqiperisë dhe Th. Ipen.

2-Duke u nisë nga dokumentat që thamë se familja e dukagjinëve ka patur dhe mbiemër të

dytë Perlati, por dhe i varrosuri në Balldre të Lezhës ka patur mbiemrin Perlati, njekohësisht dhe

komandanti i Skëndërbeut ne mbrojtjen e Stefigradit (1449) ka mbiemrin Perlati(Pjeter Perlati),

Kasem Biçoku thote se janë te dhëna këto të mjaftueshme për të definuar se kemi te bëjmë me

një mbiemër familjeje te caktuar. Në rastin tone me mbiemër Perlati. Per te gjetur këte familje

me mbiemrin Perlati, ne ndihme na vjen prof. dr. Davit Luka ne vol. VI te Studimeve Gjuhësore

bot. Shkoder 2001, ne fqen 247, i cili ne toponimet e qytetit te Krujës ka shënuar si lagje të

vjetër, lagjen Perlate. Përseri, po për qytetin e Krujës, ne faqen 275 ka shenuar edhe lagjen

Perlate, por dhe nje toponim tjeter Lisat e Perlatit . Ndersa ne faqen 283 ka evidentuar në fshatin

Vinjollë te krahines se Kurbinit nje toponim Perlataj. Keto te dhena autori thote se i ka mbledhur

ne terren studiuesi Haxhi Goci nga Kruja. Ja vlen te shtojme se sipas banorëve te Vinjollit për

toponimin Perlataj tregojnë se, kur eshte punuar toka ne kohen e kooperativave buqesore, kane

nxjerrë eshtra njerëzish me shumicë e sipas tyre ka qene nje qender e madhe, por e mbledhur dhe

jo e hallakatur. Shënja shtëpish banimi si gërmadha duken dhe ne ditët tona. Lagjja Perlate

përmendet dhe në defteret e turke të 1467, në Vinjollë të Kurbinit.

Keto te dhena, vertetojnë se pjese e familjes se dukagjinëve qe ka patur mbiemrin Perlati,

ka qene e vendosur ne Kruje dhe ne Perlataj te Vinjollit ne krahinen e Kurbinit, por dhe në

Balldre të Lezhës. Idenë e ngritur nga shumë studiues se mbiemrin Dukagjin familja e

dukagjinëve e ka marre nga dinastitë e shtetit te Arberit, ne zonen e Mirditës nga sundimtarët e

kesaj principate, Duka dhe Gjini, nga ku ka dalur mbiemri Dukagjin,. Prej zones se Mirdites ka

marre shtrirje ne drejtim te Lezhes, fillimisht ndoshta ne Zejmen, ku ne afërsi te kishës se Shen

Nikollit jane pothuajse nje lagje e madhe, rrënojat e te cilave duken qarte dhe sot qe vendasit i

quajnë Dugajgjive (dugajve, dyqaneve). Ky vend, më e mundëshmja eshte se do te jete quajtur

Dukagjin, dugajgji nuk të mbush mendjen. Vete fjala dugaj ka origjine turke dhe mendoj se ka

hyre vone ne gjuhën shqipe. Por nga dëshmia qe thekson se: “Ne qelën e Zejmenit, si pat mirsine

vetë famulltari i saj z. Don Pjeter Njeçi me na diftu, deri ne vjetin 1913, u rujt me ma te madhin

kujdes nje dorëshkrim ne gjuhen italishte. Në këtë dorëshkrim thuhet se Gega i Kol Leke

Dukagjinit, le te gjithë pasunien e vet per kishen e Zej-mendit. (At Bernardin Palaj, Mitologji

doke dhe zakone shqiptare. Prishtine 2000. fq 122).

Kjo na ben te themi se toponimi per te cilen bejme fjale ne Zejmen, quhet gabimisht

Dugajgjive. Ai duhet te jete i Dukagjinve. Ne fund te vitit 1387 Dukagjinet jane bere zoter te

Lezhes” (Kasem Biçoku. Kastriotet ne Dardani. Albanika Prishtine Tirane.2009. fq. 90

Shtrirja e familjes se Dukagjinëve ka vazhduar ne Balldre te Lezhes, ku gjendet varri me

mbiemer Perlati dhe pastaj ne terë teritoret qe njihen tashmë nga historia. Por nuk përjashtohet,

por vertetohet nga këto dokumenta që sjellëm më lartë, qe shtrirja e familjes se dukagjinëve nga

Kruja apo saktësishtë ku sotë ruhet toponimi Përlate në Vinjoll të Kurbinit, te jete shtrirë

paralel me shtrirjen drejt Krujës, drejtë Ndërfanës në Mirditë, drej Përlatit të sotëm, drejtë Lezha;

Zejmenit, Lezhës Balldrenit etj. Pra Familja e Dukagjinve ka qenë me dy mbiemra tash e pranuar

nga të gjithë; me mbiemrin Perlati dhe Dukagjini, ka banuar ne Vinjollë te Kurbinit, pikërisht

ne Perlataj dhe ne qytetin e Krujes ne lagjen Perlati. Por dhe ajo qe ështe e anasjelltë se nga

Perlatajt e Krujes e Vinjollit jane shtrire ne territorin e zones se e Mirditës e kane formuar

principaten e pastaj kane marre mbiemrin Dukagjin. Pamvarsisht se për mbiemrin dhe

prejardhjen e Dukagjinve ka mjaftë diskutime. Per prejardhjen e derës se Gjomarkajve, ka patur

e ka mjaft debate. Ne jemi per ate se kjo ka prejardhje nga dera e Dukagjinëve. Pasi ka paraqitur

nje sëre dokumentash historike, ( per me gjate shiko librin qe kemi cituar), Bernardin Palaj arrin

ne perfundimin se: “Tuj permbledhë këto pika historike, del se Dukagjinët vijojnë me kene

gjallë ne deren e Gjomarkajve” ( Benardin Palaj veper e cituar fq.118) .

Stefan Cvajg ka thene: “Historia e kombeve nis dhe perfundon tek historia e familjeve te

medha” (Gazeta Sot, e diel 26 qershor 2011 fq 16).

2- Sotë ngrihen ide të pa qena se Pjetër Përlati është nga Përlati, me të vetëmen ide se

Pjetër Përlati është quajtur dhe Pjetër Duka. Duke u nisur nga dy përmisa: a) se ekziston

fshati Përlat në Mirditë. 2) se në këtë fshat të Përlatit ekzistoka një deg e një fisi Duka, që u

përbaka nga 5 vllazni: Duka, Maca, Lekgegaj, Guri, Cara. Kështu është shkruar në Enciklopedi

fq. 497. Pamvarsisht se sotë pranojnë se vllazni e parë janë Lekgegajt dhe kanë parsin për të pri

kudo të parët në këtë fis. Përmisa e parë hidhet poshtë nga dokumentat që theksumë më parë

ndërsa kjo e dyta se ekziston një familje me mbiemrin Duka e kjo na qenka që në kohën e

skenderbëut. Kjo hudhet poshtë nga këto fakte a) Mbiemri Duka e gjejmë në mbiemrin e familje

së Dukagjinve, Duka – Gjin. Mbiemër duka ka, në Kodërr Qerre të Bazës, Duka = Dukaj,

lagje në Gurrë të Madhe, në rrethinat e mbi Shkodërs një lagje Duka. Mbiemër duka ka në

Lurë. Mbiemër Duka ka në Qafë Murrë. Mbiemër Duka ka dhe në Dibërn e sipërme.

Mbiemër Duka ka dhe në Shën Gjin të Fanit, Përduka; që përbëhet nga Për – Duka. Ka

dhe një toponim në Kurbin që e sjell Davit Luka: Vrana Duka (Bokat e Dukës në Skunjel).

Davit Luka, “Studime Gjuhësore.” Vol. i VI. Fq.41) Duka=Dukaj, lagje në Gurrë të Madhe, në

Mat ( Kol Luka,Vol IV. Fq 146). Shefqet Hoxha, “GJUMIME ONOMASTIKE NË LUMË”, fq.

187, pëmend një fis në zonën e Shtiqnit në Kukës,me mbiemrin Duka.Në as një rast nga ato që

mbajnë mbiemrin Duka, nuk pretendon të ketë Origjin nga Familja e Dukagjinve. Sipas

arsytimit që ban Nikoll Loka dhe Dukajt e Lurës, të Qafë -Murrës, të Dibers, të mbishkodërs, të

Kodër Qerre, Baz, Duka = Dukaj, lagje në Gurrë të Madhe, Matë,të Skanjelit Kurbin, të Shtiqnit

Kukës, e kanë origjinën nga Dukagjinët? Kuptohet këto janë hamensime, arsytime tirrtish. Këto

janë sa për ti shkrujtur që të mbesin në letër kotë, pa as një lloj lidhje.

b) Dukagjinët kanë patur nën sundim jo vetëm Përlatin, por dhe Ndërfanë, Zejmenin e

Lezhës, Balldrenin, Zonën e Dejës, të Pukës e deri një pjes të kosovës, në Domgjon të Fanit. Me

përjashtim të Gegës së Kol Lek Dukagjinit në Zejmen, asnjë nga këto familje nuk ka një

dokument as pretendim të tillë, që rrjedh nga Dukagjinët.Debati që bëhet për familjen e

Gjomarkajve të Oroshit që ka origjin apo jo nga Dukagjinët, ka vend. Historianët jan ndarë në

dysh, pro dhe kundra. Por jo Dukajt e Përlatit. Nuk ka deri më sot as një dokument që të vertetoj

se Dukajt e Përlati janë të familjes së Dukagjinit. Rrekja pas Pjetër Përlatit se ai është prej

Përlati, është krejtësisht e kotë. Pjetër Përlati ka qenë pinjollë i familjes së Dukagjinve, për të

cilën sqaruam më parë se ka patur të dy mbiemrat si Përlati dhe Dukagjini, pra me mbiemër

Përlati dhe Duka (Dukagjinët). Nuk përbën provë se është nga Përlati, përkundrazi e hedhë

poshtë në mënyrë kategorike. Kjo përbën një fallsifikim të realitetit historik që dëmton historin.

Sot dëgjohen nëpër kanale të ndryshme Televizive që llomotisin histori koti, njerz që e quajn

vetën gjoja studius, por nuk din se çfarë është studimi as historia. Në programe të këtyre medjave

televizive i thërasin sa për të mbushur programet, e që nxjerrin të pa verteta ku trondisin

realitetin historik. Për sa i përket një kshtjelle që e quanë të Dukagjinve, afër kullës së Dukës në

Përlatë, Nikoll Loka e ngatrron me ndonjë Tumë Ilire, që ka shumë në Përlat. Sepse në as një

dokument nuk thuhet se Dukagjinët kan pasur kështjell në Përlat deri më sot.

Në enciklopedi jan shkruar për shumë indivit, fjala vjen për Xhuxhë: shumë indivit për shtëpin e Lokës.

A nuk ka individ të tjerë në Xhuxh? Nuk është shkruar as një fjalë për Shtëpin e Përnekës, fis i Dedkolaj,

që ka qenë Vojvod e kan bërë histori si shtëpi e si fis, pikrisht Preng Ndrec Përneka ka qenë Vojvod e

Fanit. Që Lokajt as që kan të krahasuar me të. Ose në Xhuxh jan lën jashtë enciklopedis figura popullore,

individ të zgjuar që sotë e kësaj dite përdorën në popull thenjet e meçura të tyre,burra të kuvendit e të

pushkës, por dhe të vën në këngë si Preng Dod Lala, kënga ka për titul “ 5 Barinjë Preng Dod Lalës”

kënduar në gjithë Fanin e më gjërë, që ka shumë vargje. Një pjes e këtyre vargjeve është shkruar nga

Spiro Dino, në librin e tij Valët e Detit botuar në Bukuresht. Ndue Milici i vënë tre here në këngë, në

njërën prej këtyre këngëve, dy vargje të saj thon:

“… Q’është kjo kafe qet Milici.

Se kam marrë një gjak prej fisi…”

Duke ardhur tek këto kohet e fundit si indivit që hijeshonin odat e kuvendet e Xhuxhës: Nikol Llesh Lala,

Ded Koca, Ndue Buça. E të tjerë. Në se flitet për fshatin Shëngjin: Në enciklopedi është përfshi Anton

Boçi. Po kush është ky, përpra figurave të shtëpis së Boçit si: Çup Boçi, Marka Nikoll Boçt e të tjerë boçaj,

po të tjerë nga Shëngjini, apo si Ndue Leka Madh dhe Vogël, Kol Keci, Frrok Kol Vorfi.etj. Është shenuar

në enciklopedi Zefi i Vogël. Një i quajtur poet prej Fani i ka thurë një këngë që në kohë të socializmit,

ndër të tjera, vargjet thonë:

“...Munella po i thot Zepës,

Ke met me fjal.

Ka me të lid djal

Nuk vonoj e djali lindi,

Zef i vogël prej Shën Gjini…”

Realish historia është ndrysh. Zefi i Vogël një kaçak që ka veprua në zonën e Kosovës e të Hasit, nuk ka

lindur me fjal, por ka vdek me fjal. E kan akuzuar për moral, se përdorte të fejuarën dhe nënën e të

fejuars një lloj. Kjo ka qenë arsya e vrasjes. Si në Këngën e Rexhës, që vargje janë krejt ndryshe nga

realiteti:

“ … Ty mor kalë të rrfshin jelat

Si ma mbyte Rexhën në shkelma…”

Realisht, Rexha nuk është mbytur nga Kali, por nga xhaxhaj i tij( në besimtarët misliman, në Shqipëri

gjithmon është praktikuar marrja e kunatës për grua: kur vdes vëllaj, gruan e tij e merr vllaj që ishte

gjallë për grua, mirë po në rastin konkret, gruja e vllaj që vdiq kishte një djalë, Rexhën. Kjo u martua me

të kunatin) . Që Rexha të mos i merrte gjysmën e tokës e të pasuri në përgjithësi, Rexha vritet nga

xhaxhaj ( që ishte njkohësisht dhe burrë i nënës së tij). Por jo nga kali. Këto këngë vërtetë pëlqehen

në popull, por jan jashtë realitetit historik, por nga ana tjetër formojnë një Opinjon të rremë në histori

që tjetërson realitetin. Historia nuk është për rrena. Jan shënuar gjithë ata në shtëpin e Ndue Gjok

Markut në Bisak të Fanit. Dihet nga të gjithë që Ndrec Ndue Gjok është vrarë për cucën e Tun Tirrtes, e

jo për çeshtje politik.Nikol Dod Gjoka prej Konajve të Fanit, ka qenë korrjer, gjatë viteve 1944 e deri në

1946: merrte nga Zia Kampo në bjeshkët e Oroshit e ja dërgonte Ndrec Ndue Gjokës dhe anasjelltas, por

ai, në të njejtën kohë merrte letra nga Ndrec Ndue Gjoka e i dërgonte tek Mark Gjomarku dhe

anasjelltas. Nikolli ishte i besushëm për të dy palët që ishin kundërshtarë. Këtë ma ka pohuar vetë Nikoll

Dod Gjoka, në gusht / 1967 . Dhe për vrasjet e familjes së tij, me bashkëfshatarët e tij, Zefajt, kan qenë

bërë për thasha e thana, për problem banale. Jo se familja e Ndue Gjok Markut ësht familje e keqe.

Realisht është familje e mire në Fanë, por po trajtojmë realitetin historik të cilin unë nuk mundem ta

ndryshoj.Dikush mund të thotë se nuk ban të shkruaj këto gjëra se edhe mund ti marrin për keq. Për

derisa deshmorër e heronjët janë për gjithë kombin. Pra si të tillë janë objekt që kan të drejtë të

shprehin mendimet e tyre kushdo. Mua më lind gjithë e drejta që të ngre zërin për pa dejtësit. Të mos

pranoj ato që janë të pa drejta dhe rrena. Familjet e tyre, por dhe familje të tjera dëshmorësh, nuk

duhet të pranoj gjëra të tilla, të na i shesin për të vërteta. Po të mos na i shesin rrenat për të vërteta,

askush nuk shkruan. Jo mua, por sejcilit i lind e drejta, si nga ana ligjore, por dhe nga ana e Kanunore

(KLD) që të thon mendimet tija. E vërteta ka inatin, por më gjatë nuk ka çfarë të ndjek askush. Historian

është një Lajmtarë. E merr lajmin nga dikush, apo nga një dokument, ose nga një libër dhe e sjell si lajmë

në librin e tij. Sipas Kanunit (KLD),lajmisi nuk xehet, nuk ndëshkohet.Pra as që bëhet fjal të mbaj

përgjegjësi.Përsa i takon ligjit as që bëhet fjal të ketë përgjegjës në këtë drjtim. Po një doktor vetëm se

ka mbaruar për doktorrë çfarë veni ka në enciklopedi apo një dentis. Atëhere shko tek fakulteti e mere

gjithë emrat e individve që kan mbaruar për mjeksi e shënoj në Enciklopedi. Ka dhe të tjerë në Mirditë

që kanë mbaruar për mjeksi dhe nuk janë shënuar në enciklopedi. Po në Klos, nuk është përfshirë Llesh

Nikoll Prenga që ka qenë Mydyr i Fanit. Është lënë jashtë Enciklopedis Margjer Plaku që ka bërë një akt

trimërie që rrall kush mund ta baj. Kënga e tij është shumë e gjatë dhe ka mundësi vargjet e saj kan

humbur, por një vark i saj thotë:

“… E këta xhuxhasit dalshin fare.

Si se morën një plak me nore.”…

Pasi kishte marrë gjakun e dy djemve të tij, në Kodër të Xhuxhës,vrau Marka Ndrec Marboçin, futet tek

një shtëpi në Xhuxh për tu mbrojtur. 10-15 Xhuxhas I shkojnë të Zotit të shtëpis e I thon : “ o nxjerrë

Margjer Plakun e ta vrasim, ose nxjerrë djalin tan e ta varasim”, i zoti i shtëpis përpara presionit nuk ka

mund të rezistoj, ka dorzuar Margjer Plaku(mekun). Pasi Margjera ka dal jashë, 10-15 xhuxhasit kan

gjuajtur në Margjerën, por as njëra pushk nuk ka ndezur Pra kan shkrepur të gjitha. Atherë Margjera ka

nxjerrë koburen e ti nga brezi dhe ju ka thane:” merrni koburen teme , se kjo është për këtë punë, kjo

ndez” ju ka dhanë koburen e tij. Xhuxhasit kryen aktin e turpshëm për here të dytë se për të parën ishte

turpëruar shtëpia që e dorzoj si mik, dhe për të tretën here metën të tërë Xhuxhasit, se si ata që e vran

si ky që e dorzoj, ishin Xhuxhas. Jan shkruar disa Fanë të Tetovës krejtë misliman, vetëm se jan nga Fani i

Nikoll Lokës Është shënuar në enciklopedi Nikoll Bajrektari i Domgjone, që është burri më i pabes në

Mirditë. Pikrisht me 13 prillë 1877 në qafë të Malit, korruptohet nga turrqit dhe ka lejuar që forcat turke

hynin në Fanë dhe me 22 Prillë 1877 ndodhen në Grykë Orosh e kan djegur Sarajet e Gjonmarkajve dhe

Kulla e Llesh Dod Përgjokës. Ky dokumen ndodhet në tërë kronikat e kësaj kohe, nga konsuj të ndryshëm

të asaj kohe. Për të vënë në lojë burrat e shtëpis së bajrektarit, që nga koha e Zogut e deri tani vonë se

ishin të paditur, nuk dinin çfarë të thonin, kur i pytnin për ndonjë problem, ata thoni si ka thënë Vorfi,

fjala është për Vorfin e Nikoll Kolës që ka qenë burrë i zgjuar. Kur domgjonsi ishin nis me shku tek

ndonjëra shtëpi e bajrektari, kur këta i pyste dikush se ku po shkoni, Domgjonasit përgjigjeshin: jemi tu

shku, ke si kathan Vorfi. Në Orosh janë lënë jashtë eniklopedisë, individ që kan histori të shumta,

mjafton të ju kujtojmë Dod Përgjokën (Cubi i Përgjokës), Vorfin e Lal Gjokës, të një kohe pas 1900 si

Frrok Llesh Doda, Kros Përloshi etj. Në se ju kujtojmë për Selitën, jan lënë jashtë Enciklopedis, indivit të

familjes Preng Gjok Lleshit, plakut të selitë, si Gjok Llesh Nikolli burrë i përmendur për Selitën, disa

pasardhës të tij që janë me shkollë të lartë, nipi i tij Eglantin Lleshi, mbaruar për jurispudenc, djal i ri me

perespektiv, me intelekt e intuit të atmirushme, punon në Aluizëm. Janë lënë jashtë enciklopedis, Bib

Preng Markapjetri i Lëkunës, ose Ded Rrahmani oficer, me grade Nënkolonel,Nënkryetarë i Kontroll

Revizionimit të Divizionit, e shumë detyra të tjera dhe 3 herë i deguruar nga Presidiumi i Kuvendit

Popullor. Ose është lënë jashtë enciklopedis si Llesh Marka Ndu (Zogju), që ka shërbyer disa legjëslatura

si Sekretarë dhe Kryetarë i Lokalitetit të Lurës në rrethin e Dibërs, ose Lulin e Vishit I fisit të Gjikolës një

trim e me shumë bama. Jan shënuar në enciklopedi disa dentis krejtë kotë, që janë mirditorë me

shumic, vetëm se kan urdhërin e mjekut. Këtë urdhër e kanë të tërë dendistat dhe mjekët. Në

enciklopedi është shënuar Marka Kuli që nuk është i Mirditas, ai për kundrej hakmarrjes është strehuar

në Baz, ai është i kurbinas, tjetër punë se është vra në Mirditë. Po të shkruhen ata të huj që jan vrarë në

Mirditë, do të duhej një enciklopedi më vete. Në enciklopedi është shënuar Kuvendi i Arbërit i mbajtur

në Mërqi të Lezhës, që nuk ka as një lidhje me Mirditën. Ose janë shënuar Indivit nga zona fushore e

Zadrimës. Po të shikohet hollë 75% e popullsis së Zadrimës janë Mirditorë. Janë shënuar kaq shumë

individ nga Kosova Tetova, Dibra, indivit që jan larguar me shekuj nga Mirdita e për më tepër janë kthyer

në mysliman. Në Mirditë ka qenë e shënuar me Kanun që nuk lejohej që të ndrojshe fen nga kotolik në

myslima.Në se ndodhte kishte masa drastike: ju digjej Shtëpia dhe largoheshin nga toka e Mirditës. Por,

nuk quheshin Mirditorë. A e dine Nikoll Loka një gjë të till. Jo. Siç thotë populli: mirditorët një stravec tok

kanë patur. Duke shtuar dhe gjakmarrjen e problem të tjera, pse jo dhe për një jetë më të mirë, nga

Mirdita kanë dal aq shumë sa sotë nuk ju dihet adresa se ku janë vendosur, por as numri. Kam takuar në

Tiranë para 4 vjetësh, një Mustaf Merdita, burrë rreth 90 vjeç, që ishte me origjinë nga Mirdita, e ka

shtëpin ngjit me kishën e Shën Antonit. E pyta: pse nuk e ke bërë mbiemrin Mirdita, po e ke mbajtur

Merdita? Ai mu përgjigj: kështu ka qenë thënë në atë kohë, sotë e kan dryshuar sipas qefit.Mbiemrin

nuk e ndrroj sat ë jetë jeta, kështu ma ka lane baba e gjysh mas gjyshi. Autorët e enciklopedis kanë rënë

në tirrtishte të plot, por a kujton se e din Tirrtja Nr2, koliku dhe tirrtja nr, 1. Të Oroshit. As që bëhet fjalë

për ta ditur. Kur nuk din, mos fol,por as mos shkruaj.rri pa za. Ndryshe je objekt tallje, turpron fmiljen,

krahinë dhe kombi. Në Mirditë nuk është lënë as një mysliman që të banoj as një here. Në Orosh vetëm

kur është hapur Sektori i Shftytzimit Pyjor në Bulshar rreth viteve 1960, ka banuar një magjyp, që bënte

farkën për llogari të këti sektori. Ai që ka ndrruar fenë nuk e gëzon statusin e të qenunit Mirditorë. Dal

ngadal Mirditës po ja ndrrojnë historin, e po emroni me një emër të ri, pikrisht në emrin TIRRTE. Kjo

duket e vertetohet: për kush ka shkruar dhe çfarë është shkruar në enciklopedi. Por dhe disa të tjerë

që shkruajn la la bla, kotë pa as një lidhje, kodër mas bregut që nuk ja vlen të humbish kohë ti lexosh. Po

ju kujtoj dy toponime: a) Kishën e Petkut të cilën e kan quaj të tillë, duke u mbështetur tek broçkullat që

kanë then ca pleq të vjetë se kjo kishë quhet e tillë, se kanë pas lënë petkat e meshes. Gjë e cila është

jasht llogjike, se në asnjë vend të botës nuk ka kishë që i kushtohet veshjes së Klerikve (petkave të

meshë), dhe të Altarit. Kështu e shkruaj të gjithë ata që kan shkruar për kishat e Oroshit, e kemi fjalën

për Tirrten Nr. 1, Ndue Dedën, Nikoll Lokën e të tjerë Mirditorë. E verteta është krejtë ndryshe. Ajo

quhet kisha e Shna Prenes. Sepse fjala në gjuhën sllave petka, në gjuhen shqipe do të thotë Prenë.

Ndërsa në gjuhën Greke do të thotë Parashqevi. b) emri Shtrungaj nuk vjen nga sa është shënuar në

enciklopedi, por nga fjala Shtrung që dote thotë dera e vathit, me enën që përdoret për të mjelur, ku

mjelen bagëtit e imta, por kuptimi i mirfilltë në rastin konkret është një diçka e përafër me mjeljen. Në

këtë vend të ngushtë të Fanit të Vogël, ka qënë rrugë e vjeter që nga koha e romakve, nëpër të cilin

lëviznin karvane të shumta. Pikrisht në këtë vend kaçakët e kohve të ndryshme i plaçkitnin karvanet, i

vidhnin, pra karvanet e ndryshme si dhe të tjerë, bini pre e këtyre hajdutëve. Pra hajdutët në këtë ven

plaçkitni, i milnin si në shtrung tek vatha karvanët. Nga këtu duhet kërkuar etimologjia e emrit

Shtrunga. Po themi dhe një shembull tjetër: Është shënuar në fq 84 Lonard Çoku nga Kurbini. Çokaj,

kudo të ndodhur, më e munëshmja është që lëvzjen e tyre ta kenë bërë, lëvizje paralele, Nga rrethinat e

Mbishkodër ku ndodhet një tponim Çoku në disa drejtime për njëherësh. Një degë është vendosur në

Orosh, një tjetër në, në Ulëz, një tjetër në Kurbin. Pamvarsisht se mbahen me origjin të përbashkët,

sidomos ata të Laçit të Kurbinit janë vendosur rreth 400 vjetë më pare, por dhe Çokajt e Oroshit, në

Orosh I mbajnë për familje e ardhur, emri i të cilve përmendet pas viteve 1600 dhe janë fis i mbështetur.

Sipas logjikës si është shkruajtur kjo enciklopedi, duht të shënohej dhe Iliaz pash Dibra, sepse dhe këta

mbahen me origjin nga Çokajt e Oroshit. I vetmi ndryshim me të Kurbinit është se Janë mysliman. Në

enciklopedi janë shënuar gati më shumë të huaj që vetëm e mbajn vetën për mirditas. Dihet se heroinat

e Mirditës, gati të gjitha janë vra nga njerzit e familjeve të burrave të vetë ose të afërmit e tyre, për

arsye se kërkonin me çdo kush të shkonin në aksionet e kohës. Po kjo nuk mund të quhet emancipim,

por marre për fushë, të kërkoj që gruja të shkoj nga të doj pa pytë burin e saj apo njerzit e shtëpis, krejt

e pa moralshme jo për kohën, por dhe për ditët tona. Sot e quajnë emancipim: që femra të dal pazarit

pa brekë cricuplak, me iden se me trupin e tyre mund të bëjnë çfarë të duan, në mes të ditës në rrugë e

kudo. Të bëjnë seks në çdo kohë e me kë të duan, pa as një kufizim. Në këtë mënyrë fëmijët që do lidin

nuk dihet se të kujtë janë për nga baba. Këtë nuk mund ta përcaktoj as ajo që i lind (nëna). Sepse

spermatozoiti ( veza e Mashkullit e ruan fekondimin deri më 48 orë), e me qenëse femra brenda 48

orëve bën seks me shumë burra të ndryshëm, ajo nuk din se me kë ka mbetur shtatzan ( me kë është

pllenuar veza e saj). Për rrjedhoj nuk ka si ta dije se me cilin burrë e ka fëmijën. Në këtë mënyrë fëmija

do njihet realisht vetëm për nanë, jo për babe. Si në kohën e Matriarkatit. Ku behej seks në mes të ditës

me kedo, kur ti vij deshira për seks. Por dhe për të bër mutin e shurrën kur ju vinte, e gjithë gjerat e

tjera. Ky është rezultati i emancipimit, kohë e primitivitetit. Sipas fenomenit që ka trajtuar shkenctari më

i madhë i kohrave Erik Fromm, fenomeni i krurjes, në Mirditë njhet me sëmundjen e Morthit, sa here ta

kap morthi femra do bëj seks ku do që të jenë: në rrugë, në klub, pazarë, në shesh të qytetit e të fshati,

pa ndrojë fare,në skenë, në studjo. Për burrat sa here tu ngerehet, oburra për seks. Vrasa në këto raste

nuk sherben për ti emruar heroina e për të na i shitur sit ë tilla,si misa e si modele, prandaj populli nuk

duhet ti nderoj e as të shkruhen në Enciklopedi të Mirditës. Kjo është e lodhëshme për ta kuptuar

kushdo, në atë kohë dhe sotë.Por duhet të kuptohe. Ku po shkojmë: drejtë njeriut me “status social”

apo të një qenje me “status nayrorë. Kjo është vija që ndanë njeriun Social me njeriun biologjik,

qytetrimin modern nga barbaria, njeriun e patrikarkatit me njeriu e matriarkatit. Këto e shumë gjëra si

këto, shtrojnë problemin e domosdoshëm të rishkruhet historia, të pastrohet nga të pavërtetat, jo

vetëm të kësaj kohe, por dhe të kohës së shkuar, që nga fillimi. Në enciklopedi janë shënuar Dëshmorë

të rremë, partizan të rremë. Enciklopedia e Mirditës është një libër tërë injoranc për Mirditën . Në tërë

enciklopedin ka kaq shumë gabime, ka aq shumë koncepte të gabura sa nuk numrohen, ato i gjenë në

çdo faqe. Ka shkrime që e injorojnë Mirdiën si nga Kanuni, Organizimi e gjithçka tjetër. Të shkruash pa as

një përgjegjëi, është injoranc, është turp, është marre. Të mos dishë nuk është turp. Ta ushtrosh atë

është turp e mëkat.Lojë e gjithëkuj: “ U ngritën këmbët e po i bien kokës, na mbuluan plehrat e tokës”

Për ata që kan shkruar Enciklopedin e Mirditës dhe çfarë është shkruar e se kush është paraqitur në

të. kjo tregon se sa poshtë ka ra Mirdita.mjerë kush e përfaqson atë. Ku shkruajn Tirrtet e Oroshit e

pas tyre rrotullat mbas boshti. Me rrena e fallsifikime ndera e Mirditës është marrun. Janë këta autorë

që paraqesin librin Fjalor Enciklopedik i Mirditës, që ja marrin nderin Mirditës. Sipas KLD paragrafi 600,

thotë : “ Ai, të cillit iu muer ndera, xehet i dekun kah kanuja.” A e njohit këtë autorët në fjalë, për

çfarë kan afruar, jo nuk e njohin.

Janë shënuar të gjithë këngëtarët, disa kan vend, por jo gjithë tufa e tyre, ata janë siç ka qenë shpreh

këngtari Tom Nikolla në kohën e tij:

“Me dy tela të çiftelis

Po i mban Toma robt e Shpisë”

Këngëtarët janë me mbajtur me buk robt e shtëpis, pasi e kan për bisnes këtë punë.Në disa raste

këndojnë këngë që për nga historia është turp të ndigjohe. Pikrisht këta këngtarë ndihmojnë në

tjetërsimin e historis, sepse marrin vargje nga individ të pandërgjegjshëm, që e quajn vetën për poet, e

shesi vargjet, siç thotë populli: sa i biri të amë, si thon ndrysh sa frengu pulën. Parja i bën të tëra, vetëm

babe e nënë nuk bën. Por vargu i tyre për nga ana historike, nuk është tjetër vetëm Tirrtish, duke e

ngritur deri në opinjon rrenat e fallsifikimet historike. Këndojnë këng bajrektarësh që për Mirditën krejt

kotë.

Sot jetojmë në një kohë reklame, ambalazhi që kundërshtojnë përmbajtjen, ku pamja e jashtëm është

më e rëndësishme se dituria, jetojmë në një botë trampolinash, ku hidhen e nuk dihet ku përfundojnë.

Ku gjithçka fillon e mbaron me prapanic. Ftyrë nuk duket gjë kund. vetëm prapanic femrash, me 2 fele

përpara, 2 fele prapa. Ciricupllak. Kular në hundë, kular në fele, kular n’kërthizë. Kular në cicë. Kudo

dordoleca.Plehrat mbulojnë gjithçka të vërtetë. Për shumicën e autorëve, që kan shkruar dhe ata që

janë paraqitur në Fjalorin Enciklopedik të Mirditës, do te ju kujtoj dy vargje të një poezie, nga poeti Frok

Doda i Blinishtas, Mirditorë:

Pse ulesh në sofër kur s’ke byth të rrish…

Për ata që vdiqën pa vdekur…një lutje në kishë.

Një thënje epikuriane ka vend: “Të shumtë janë ata që s’jan të aftë as të flasin as të heshtin” ndërsa

Këto që trajtuam janë vetëm ca grimca të këti fjalori që janë shkruar gabim. Për çfarë është shkruar e

se kush ka shkruar dhe kush është paraqitur në fjalorë, len për të deshiruar në të gjitha aspektet. Nga

një gjëni e kryekreut që ishte Mirdita është bërë mjerane e gjithë dheut, si e dalun bojet, pa ftyrë, pa as

një virytë , pa nderë e pa yrz, me u tall, gjithkush me të me lujtë, si të lanmet e gjithkujte. Mirdita kështu

nuk ka shpres, në se don të vëjë gishtin kres, për ndryshe mjerane le të mbesë.

Unë shkruaj Histori sipas parimit që trajton papa Leoni XIII në letërn e vet ë dates 18. VII. 1882, ua

rekomandon studentëve të historis pranë Universitetit të Gregorrianës, duke u thënë: “Prima est

historiae lex, në quid falsi dicere audeat, deinde në quide ne quid very non audeat” ( Ligji i pare i

histories është, që mos të guxohet të thuhet diçka e rrejshme, pastaj mos guxo të heshtet e vërteta.)”

Dostojevski thot: “Rrini të qetë. Në ferr ka vend për të gjithë dhe nuk ia vlen të bëni një garë kaq të

ashpër, për të treguar se cili është më I poshtër se tjetri!”

Njeriu nuk është ç’ka thonë të tjerët. Ti je ai ç’ka thotë zoti se je.

Llesh Pjetri.